Uloženo v:
| Hlavní autoři: | , , |
|---|---|
| Médium: | Recurso digital |
| Jazyk: | |
| Vydáno: |
Zenodo
2009
|
| Témata: | |
| On-line přístup: | https://doi.org/10.5281/zenodo.18855397 |
| Tagy: |
Přidat tag
Žádné tagy, Buďte první, kdo vytvoří štítek k tomuto záznamu!
|
Obsah:
- <p><i>Bolanthus creutzburgii</i> Greuter</p><p>Caryophyllaceae</p><p><i>Bolanthus creutzburgii</i> Greuter in Candollea 20: 210 (1965).</p><p><b>Τρωτό (VU)</b></p><p><b>Tύποç:</b> [Ελλά (ΚΚ), Νήσος Κρήτη, Νομός Ηρακλείου] "Mons Mávri, supra fontem Skarónero", 1800-1900 m, <i>Greuter 3733</i> (Ολότυπο: PAL-Greuter. Ισότυποι: G, W, Z).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Nανώδη, πολυετής πόα, με βάση ξυλώδη. Όλο το φυτό πυκνά τριχωτό με αφιστάμενο τρίχωμα, αποτελούμενο από μακρές αδενώδεις τρίχες και βραχύτερες μη αδενώδει. Βλαστοί ανορθωμένοι έως όρθιοι, μήκους 1,5-6 cm, ακέραιοι ή σπανίως με βραχείες διακλαδώσεις στο ανώτερο τμήμα. Φύλλα αντίθετα, αντιλογχοειδή έως σπατουλοειδή, διαστάσεων 2-10 x 0,5-3 mm. Ταξιανθία σε επάκριες και μασχαλιαίες δέσμε, με πυκνές συστάδες 2-10 ανθέων, σπανίως επίσης άνθη μονήρη, βράκτια παρόμοια των φύλλων, σχεδόν ισομεγέθη του κάλυκα, ποδίσκοι βραχύτεροι του κάλυκα έως απόντε. Κάλυκας ελλειψοειδή, 2,5-3,5 x 1-1,4 mm, σωλήνας με 5 παχυσμένα νεύρα, χρώματος βαθέως πορφυρού, καταλήγοντα σε οξεία τριγωνική κορυφή και συνενούμενα με λευκωπές μεμβράνε. Πέταλα 5, γραμμοειδή-σπατουλοειδή, μακρύτερα του κάλυκα, χείλος πετάλων λευκωπό με εγκάρσια, πορφυρή λωρίδα πλησίον της βάσης του. Στύλοι 2. Κάψα επιφυή, ωοειδή -ελλειπτική, σχεδόν ισομήκης του κάλυκα, διαρρηγνυόμενη με 4 οδόντε. Σπέρματα μαύρα, σε σχήμα κόμματο, διαστάσεων 0,8-1,1 x 0,5-0,7 mm, με μικροσκοπικές θηλέ.</p><p><b>Χρωμοσωματικόç αριθμόç:</b> 2 <i>n</i> = 30 (Phitos & Kamari 1974).</p><p><b>Περίοδοç ανθοφορίαç:</b> Μάιος έως Ιούλιο.</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Ενδημικό είδος των ορεινών όγκων των Λευκών Ορέων και του Ψηλορείτη, στη Δ. και Κ. Κρήτη, αντιστοίχω. Αναφορές από παραλίες ανατολικά της Παλαιόχωρας στη ΝΔ. Κρήτη (Zaffran 1976, 1990), αν και φαίνονταν απίθανες εξαιτίας του χαμηλού υψομέτρου επιβεβαιώθηκαν πολύ πρόσφατα (Απρίλιο 2009). Τα φυτά αυτών των περιοχών χρειάζονται, εντούτοι, περισσότερη διερεύνηση.</p><p><b>Βιότοποç:</b> Ασβεστολιθικέ, βραχώδεις θέσει, ρωγμές και σάρε, σε υψόμετρο (5-)1.550-2.100 m. Ο πληθυσμός ανατολικά της Παλαιόχωρας φύεται σε βραχώδη και αμμώδη παραλία λίγο υψηλότερα από το επίπεδο της θάλασσα. Ανάμεσα στα συνοδά είδη περιλαμβάνονται τα <i>Erica manipuliflora</i> και <i>Micromeria hispida</i>, το τελευταίο ενδημικό της Κρήτη.</p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Ο <i>Bolanthus creutzburgii</i>, πιθανώ, συγγενεύει περισσότερο με τον <i>B. filicaulis</i> (Boiss.) Barkoudah της Συρία, παρά με οποιοδήποτε άλλο είδος που εμφανίζεται στην Ελλάδα (Greuter 1965). Οι χρωμοσωματικοί αριθμοί του <i>B. creutzburgii</i> και του <i>B. graecus</i> (Schreb.) Barkoudah δίδονται από τους Phitos & Kamari (1974) και είναι και για τα δύο είδη 2 <i>n</i> = 30 χρωμοσώματα (ο αριθμός 2 <i>n</i> = 20 που, επίση, αναφέρεται στην ίδια δημοσίευση αποτελεί τυπογραφικό λάθο).</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Τουλάχιστον 8 υποπληθυσμοί του είδους είναι γνωστοί: 5 στα Λευκά Όρη και 3 στον Ψηλορείτη. Ο ένατος (αν πραγματικά αντιστοιχεί στον <i>Bolanthus creutzburgii</i>) εμφανίζεται στη ΝΔ. ακτή της Κρήτη, ανατολικά της Παλαιόχωρα. Ο συγγραφέας έχει παρατηρήσει 3 από τους υποπληθυσμού, έναν σε κάθε ορεινό όγκο, καθώς και αυτόν κοντά στην Παλαιόχωρα. Ο αριθμός των φυτών εμφανίζεται πολύ μικρό, ίσως μόνο λίγες δεκάδες άτομα σε κάθε περιοχή. Δεδομένα, σχετικά με το μέγεθος των άλλων πληθυσμών, δεν είναι διαθέσιμα. Φαίνεται πιθανό ότι ο συνολικός πληθυσμός αριθμεί λιγότερα από 1.000 ενήλικα άτομα. Η συνολική έκταση που καταλαμβάνουν τα φυτά είναι μικρότερος των 10 km2. Δεν έχουν παρατηρηθεί μετρήσιμες συνεχείς μειώσεις ή ακραίες μεταβολές στον αριθμό των ενηλίκων ατόμων.</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμόç κατηγορίαç απειλήç:</b> Ο πρωταρχικός κίνδυνος για το είδος σχετίζεται με την υπερβόσκηση που υφίσταται από τα πρόβατα, η οποία, πάνω από το δασικό όριο των Λευκών Ορέων και του Ψηλορείτη, είναι διαρκής για όλο το καλοκαίρι. Αυτή η δραστηριότητα τραυματίζει τα φυτά, περιορίζει την ποσότητα των σπερμάτων που παράγονται και αναστέλλει την εγκατάσταση νεαρών φυτών. Τα ενήλικα άτομα προστατεύονται, ως ένα βαθμό, εξαιτίας του νανώδους μεγέθους του. Η γειτνίαση τεσσάρων ορεινών υποπληθυσμών με το οδικό δίκτυο επαυξάνει τους δυνητικούς κινδύνους από πιθανές διαπλατύνσεις του οδοστρώματο, αυξημένη βόσκηση, αυξημένο τουρισμό και υπερσυλλογή από βοτανικού. Ίσως σε μεγαλύτερο κίνδυνο να βρίσκεται ο υποπληθυσμός ανατολικά της Παλαιόχωρα, όπου τα φυτά μπορεί να ποδοπατούνται και να υπόκεινται σε καθαρισμούς της άμμου με μηχανικά μέσα, ενώ άλλες δραστηριότητες που σχετίζονται με τον τουρισμό μπορεί να προκαλέσουν σημαντική ζημιά ή ακόμη να καταστρέψουν τόσο τα φυτά όσο και το βιότοπό του. Βασιζόμενοι στα στοιχεία που είναι διαθέσιμα, προτείνεται για το είδος η κατηγορία του Τρωτού (VU) σύμφωνα με την IUCN (2001), αφού πληρούνται τα κριτήρια D1+2. Σε περίπτωση που τα φυτά της Παλαιόχωρας ενταχθούν με βεβαιότητα στον <i>Bolanthus creutzburgii</i> τότε ενδέχεται να πληρούνται επίσης τα κριτήρια B1a,b(i,ii,iii,iv,v)+2a,b(i,ii,iii,iv,v) και C2a(i), τα οποία θα πρέπει να προστεθούν στα προηγούμενα.</p><p><b>Μέτρα προστασίαç:</b> Μετά την επιβεβαίωση της ύπαρξης του πληθυσμού ανατολικά της Παλαιόχωρας είναι επιτακτική ανάγκη να ερευνηθεί εκτενώς η ταξινομική θέση του <i>Bolanthus creutzburgii</i>, η δομή του πληθυσμού του, αλλά και η έκταση που καλύπτει. Τόσο τα φυτά όσο και το φυσικό τους περιβάλλον στην παραλία θα πρέπει να προστατευθούν από οποιαδήποτε βλάβη ή διαταραχή. Ένας υποπληθυσμός των υψηλών ορέων θα πρέπει να περιφραχθεί, ώστε να αποκλεισθούν τα βόσκοντα ζώα και να παρακολουθηθεί η αναγέννηση της βλάστησης για μία περίοδο 5-10 ετών, συγκριτικά με την περιοχή εκτός περίφραξης που θα δρα ως μάρτυρα. Αν τα αποτελέσματα είναι ενθαρρυντικά, τότε θα πρέπει να διερευνηθεί η δυνατότητα περαιτέρω περιφράξεων με την ανάλογη παροχή αποζημιώσεων στους παραδοσιακούς χρήστες της γη, τους τοπικούς κτηνοτρόφους και τους χωρικού. Η συλλογή σε όλους τους υποπληθυσμούς πρέπει να ελέγχεται. Ένας περιορισμένος αριθμός σπερμάτων θα μπορούσε να συλλεχθεί (αν αυτή η συγκεκριμένη δραστηριότητα δεν συνιστά απειλή) ώστε να καλλιεργηθούν φυτά <i>ex situ</i>. Οι υποπληθυσμοί που θα προκύψουν θα μπορούσαν να αναπαραχθούν περαιτέρω και να διανεμηθούν σε Βοτανικούς Κήπου, ενώ σπέρματά τους θα μπορούσαν να διαφυλαχθούν σε Τράπεζες Σπερμάτων. Κάτι τέτοιο θα παρείχε την επιλογή της πιθανής μελλοντικής επανεισαγωγής του είδους στο φυσικό του περιβάλλον, ή της ενδυνάμωσης των φυσικών υποπληθυσμών, σε περίπτωση που αυτοί φθίνουν κάτω από ένα κρίσιμο όριο.</p><p><b>Nicholas Turland</b></p>