Uloženo v:
| Hlavní autoři: | , , |
|---|---|
| Médium: | Recurso digital |
| Jazyk: | |
| Vydáno: |
Zenodo
2009
|
| Témata: | |
| On-line přístup: | https://doi.org/10.5281/zenodo.18857751 |
| Tagy: |
Přidat tag
Žádné tagy, Buďte první, kdo vytvoří štítek k tomuto záznamu!
|
Obsah:
- <p><i>Erysimum krendlii</i> Polatschek</p><p>Cruciferae</p><p><b>Τρωτό (VU)</b></p><p><i>Erysimum krendlii</i> Polatschek in Phyton (Horn) 34: 192 (1994).</p><p><b>Τύπος:</b> [Ελλάς (NAe), Νήσος Σαμοθράκη] "oberhalb Chora, ca. 300-400 m", 29 Jun. 1983, <i>F. Krendl 2901</i> (Ολότυπος: W. Ισότυπος: LD. Επιπρόσθετα δείγματα: C, ATH).</p><p><b>Συνώνυμα:</b> <i>Erysimum smyrnaeum</i> auct., non Boiss. & Balansa in Boissier, Diagn. Pl. Orient. ser. 2, 5: 23 (1856).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Διετές ή μικρής διάρκειας πολυετές φυτό, το πρώτο έτος με απλή ή διακλαδιζόμενη ξυλώδη βάση βλαστού διαμέτρου έως 8 mm και το δεύτερο με 1-4 βλαστούς. Ύψος 14-35 cm κατά την ανθοφορία, 45-60 cm κατά την καρποφορία. Βλαστός απλός, με ρόδακα φύλλων βάσης συνήθως αποξηραμένο αρκετά πριν την άνθηση, με βραχέα εκβλαστήματα στις μεσαίες και ανώτερες μασχάλες των φύλλων και (5-)10 ή περισσότερα φύλλα βλαστού. Άνω τμήμα βλαστού κυλινδρικό με κατά μήκος αυλακώσεις, με πυκνές τρίχες στερεωμένες στο μέσον τους, πολλές τριακτινωτές και λίγες τετρακτινωτές. Φύλλα 30-55(-75) x 3-10(-13) mm, τα πρώτα έμμισχα, τα επόμενα ακέραια, όλα οδοντωτά με μερικούς δίληκτους οδόντες ή σχεδόν ακέραια με μικρούς οδόντες, όλα με πολλές πεντακτινωτές τρίχες, κάποιες εξακτινωτές και λίγες τρι- ή τετρακτινωτές. Ταξιανθία που συνήθως καταλαμβάνει το 1/3 έως το 1/2 του βλαστού, με 1-5(-7) κλάδους, εμφανώς επιμηκυμένους κατά την καρποφορία. Καρπός κέρας, ποδίσκοι 3-5 mm κατά την ανθοφορία, έως 6 mm κατά την καρποφορία, σχεδόν παρόμοιου πάχους με τους καρπούς, με πολλές τρι- και τετρακτινωτές τρίχες και λίγες πεντακτινωτές και δισχιδείς τρίχες. Άνθη κίτρινα. Σέπαλα 7-8 x 1,2-2,2 mm, ωοειδή-λογχοειδή, με πολλές τετρακτινωτές, μερικές πεντακτινωτές και λίγες τριακτινωτές τρίχες. Πέταλα 13-15 x 3,5-5 mm, ονυχοειδή, τριχωτά στην εξωτερική επιφάνεια με μερικές πεντακτινωτές και λίγες τετρακτινωτές και εξακτινωτές τρίχες. Καρποί 35-63 x 1-1,2 mm, κυλινδρικοί, με πολλές εξακτινωτές, μερικές πεντακτινωτές και λίγες τετρακτινωτές και επτακτινωτές τρίχες. Στύλοι αφανείς ή μικρότεροι των 0,5 mm, στενότεροι από τους καρπούς, με ανάμικτες τετρα-, πεντα- και εξακτινωτές τρίχες. Στίγμα με σφαιρική κορυφή. Σπέρματα 1,2 x 0,8 mm, ελλειψοειδή-φακοειδή, καστανά.</p><p><b>Χρωμοσωματικός αριθμός:</b> 2 <i>n</i> = 14 (Polatschek 1997).</p><p><b>Περίοδος ανθοφορίας:</b> Από το Μάιο έως τα τέλη του Ιουλίου (αρχές Αυγούστου).</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Ενδημικό είδος της Ελλάδας, γνωστό μόνον από τη νήσο Σαμοθράκη (Polatschek & Snogeup 2002).</p><p><b>Βιότοπος:</b> Το είδος απαντά σε φρύγανα, πετρώδεις πλαγιές και λίγο-πολύ διαταραγμένα ενδιαιτήματα σε πλευρές δρόμων, σε διάφορα υποστρώματα. Φύεται μαζί με άλλα κοινά φυτά όπως τα: <i>Micromeria juliana</i>, <i>Parietaria judaica</i>, <i>Hyoscyamus albus</i>, <i>Carduus taygeteus</i> subsp. <i>insularis</i>, <i>Tordylium apulum</i>, <i>Petrorhagia dubia</i>, <i>Smyrnium olusatrum</i>, <i>Crucianella latifolia</i>, <i>Silene italica</i>, <i>Urtica</i> spp. κ.ά. Μέρος του βιοτόπου του έχει υποστεί έντονη επίδραση από ανθρωπογενείς δραστηριότητες (δημιουργία χώρου στάθμευσης αυτοκινήτων) και έχει δεχθεί εισβολή από το αλλόχθον είδος <i>Chenopodium multifidum.</i></p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Το <i>Erysimum krendlii</i> περιγράφηκε πριν περίπου 15 έτη (Polatschek 1994) και ανήκει σε μία ομάδα πολλών ειδών του sect. <i>Erysimum,</i> τα οποία χαρακτηρίζονται από διαφορετικού είδους τρίχες στα διάφορα φυτικά τμήματα. Προηγούμενες συλλογές του <i>E. krendlii</i> αναφέρονται στο στενά συγγενές είδος <i>E. smyrnaeum</i> Boiss. & Balansa. Το τελευταίο είναι γνωστό στην Ελλάδα μόνον από τις νήσους Κω και Δ. Κρήτη και εξαπλώνεται κυρίως σε όλη την Ανατολία έως το Λίβανο και το όρος Χερμών.</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Το <i>Erysimum krendlii</i> σχηματίζει αραιούς υποπληθυσμούς με λιγοστά άτομα. Ο πληθυσμός, ο οποίος έχει εξετασθεί, απαριθμεί λιγότερα από 800 άτομα σε μία έκταση 3 ha και εντοπίζεται σε πετρώδεις πλαγιές κοντά στη Χώρα (Σαμοθράκη) και σε πλευρές δρόμων από τη Χώρα προς το λιμάνι Καμαριώτισσα, σε υψόμετρο 250-300 m. Πέραν αυτού του υποπληθυσμού, κάποιοι άλλοι φαίνεται να υπάρχουν στη Σαμοθράκη, σε ενδιάμεσα υψόμετρα (250-1.000 m) του όρους Φεγγάρι (Σάος). Αν και το <i>E. krendlii</i> έχει συλλεχθεί σε πετρώδεις πλαγιές του όρους Φεγγάρι σε υψόμετρο περίπου 1.500 m (18 Jun. 1936, <i>K. Rechinger 9889</i>, LD), οι A. Strid και P. Hartwig δεν επιβεβαιώνουν την παρουσία αυτού του υποπληθυσμού κατά τη διάρκεια της εκπαιδευτικής βοτανικής αποστολής του 1997 στη Σαμοθράκη (Strid & Tan 1998).</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμός κατηγορίας απειλής:</b> Οι υπάρχοντες υποπληθυσμοί του <i>Erysimum krendlii</i> κινδυνεύουν από ακατάλληλες ενέργειες που προκαλούνται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες. Η περιοχή εξάπλωσης του είδους στη Σαμοθράκη υπερβόσκεται και συγχρόνως παρουσιάζει μεγάλη επισκεψιμότητα τόσο από τουρίστες όσο και από τοπικούς κατοίκους. Σε απόσταση λιγότερη των 10 m από έναν υποπληθυσμό του <i>E. krendlii</i>, κατασκευάσθηκε ο κύριος χώρος στάθμευσης αυτοκινήτων της Χώρας που πιθανότατα κατέστρεψε τμήμα του αρχικού βιοτόπου. Τα κατασκευαστικά έργα και η διαπλάτυνση δρόμων, η φύτευση καλλωπιστικών φυτών και η αναδάσωση στην περιοχή απειλούν ή μπορεί να καταστρέψουν τον βιότοπο του <i>E. krendlii.</i> Για τον λόγο αυτό τέτοιες ενέργειες πρέπει να αποφεύγονται. Τμήμα της περιοχής εξάπλωσης του φυτού έχει δεχθεί εισβολή από τα αλλόχθον είδος <i>Chenopodium multifidum</i>, το οποίο δεν βόσκεται. Σημαντικές αλλαγές στη χρήση γης, όπως διακοπή της βόσκησης θα μπορούσε να οδηγήσει σε αύξηση των δενδρωδών ειδών στην περιοχή, π.χ. εξάπλωση <i>Pinus halepensis</i> που προέρχεται από την αναδασωμένη περιοχή.</p><p>Εξαιτίας της πολύ μικρής συνολικά έκτασης στην οποία φύεται το <i>E. krendlii,</i> του μικρού μεγέθους των υποπληθυσμών και του συνολικού αριθμού ενηλίκων ατόμων καθώς και της μεγάλης πιθανότητας η ποιότητα του οικοτόπου του να μεταβληθεί δραματικά στο μέλλον εξαιτίας ανθρωπογενών δραστηριοτήτων, προτείνεται να ενταχθεί στην κατηγορία των Τρωτών (VU), σύμφωνα με την κατάταξη της IUCN (2001), καθώς πληρούνται τα κριτήρια Β1a,b(iii)+2a,b(iii) και ενδεχομένως το D2.</p><p><b>Μέτρα προστασίας:</b> Μέχρι στιγμής δεν έχουν ληφθεί μέτρα για την προστασία του <i>Erysimum krendlii</i>. Ως αποτελεσματικές δράσεις για τη διατήρηση των υποπληθυσμών του προτείνεται η αποφυγή μεταβολών στη δομή της βλάστησης, η προσεκτική και συνεχόμενη απομάκρυνση των υπέργειων τμημάτων του εισβολικού αλλόχθονος φυτού <i>Chenopodium multifidum</i> καθώς και η αποφυγή καταστρεπτικών ενεργειών στους βιοτόπους της, όπως η ανέγερση κτισμάτων, η διαπλάτυνση οδικών αρτηριών, η φύτευση καλλωπιστικών ειδών ή ο καθαρισμός της βλάστησης. Η επίδραση της βόσκησης στους υποπληθυσμούς του όρους Σάος πρέπει να αξιολογηθεί προσεκτικά. Η ετήσια καταγραφή και παρακολούθηση των ατόμων, ιδιαίτερα κατά την εποχή της ανθοφορίας, θα επιτρέψει μια καλύτερη εικόνα της δυναμικής των πληθυσμών μακροπρόθεσμα. Σπέρματα τριών διαφορετικών ατόμων συλλέχθηκαν προκειμένου να καλλιεργηθούν στο Βαλκανικό Βοτανικό Κήπο Κρουσσίων, του Εθνικού Ιδρύματος Αγροτικής Έρευνας, για την <i>ex situ</i> διατήρηση και προστασία του είδους.</p><p><b>Νικόλαος Κρίγκας</b></p>