Saved in:
Bibliographic Details
Main Authors: Pulatova N.U, Maksumova O.S
Format: Recurso digital
Language:
Published: Zenodo 2025
Online Access:https://doi.org/10.5281/zenodo.15194880
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
Table of Contents:
  • <p><span><span><span>Akrilat va metakrilatlarning polimerlariga talab oshib bormoqda. Poliakrilat hosilalari organik shisha olishda eng muhim xomashyolardan biri hisoblanadi.[1]. Bundan tashqari poliakrilatlar sanoatning turli tarmoqlarida toʼldiruvchilar va shakl beruvchi mahsulotlar olish uchun ham eng yaxshi xomashyo boʼlib xizmat qiladi. Аyniqsa akril va metakril kislota hosilalaridan olingan gomo- va sopolimerlaridan issiqlikka chidamli shishalar ishlab chiqarilmoqda. [2]. Bundan tashqari akril va metakril kislota yuqori efirlari sopolimerlari ayniqsa, polimetakrilatlar dizel yoqilgʼilar uchun koʼp funktsionalli qoʼndirma sifatida ham foydalanib kelinmoqda[3].</span></span></span></p> <p><span><span><span>1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat (XPPA) bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (XMPA) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirolni radikal sopolimerlanish jarayonlari dimetilformamid eritmasida 60 </span></span></span><span><span><span><sup>o</sup></span></span></span><span><span><span>C haroratda initsiator DAK ishtirokida azot atmosferasida olib borilgan. Reaksiya vaqti 4-6 soatni tashkil qiladi [4,5]. Barcha polimerlar dimetilformamid eritmasidan dietilefirga cho‘ktirish orqali tozalab olinadi. Hosil bo‘lgan sopolimerlar xona haroratida vakuum quritish shkafida doimiy massaga kelguncha quritiladi. Sopolimerlar unumi 85-90% tashkil qilgan. Sopolimerlar oq rangli poroshok holidagi moddalar, organik erituvchilarda, jumladan atseton, dimetilformamid, dimetilsulfoksidda yaxshi eriydi, lekin suvda erimaydi. Sintez qilingan sopolimerlar makromolekulasi yon zanjiridagi turli tabiatli reaksion funksional guruhlar C=O, C-Cl UB-nurlar ta’sirida choklanish imkonini yaratadi. Shu sababli, sintez qilingan sopolimerni fotokimyoviy tadqiqotlarini olib borish uchun, xona haroratida atseton eritmasidan ularning shaffof rangli plyonkalari olingan . Plyonka hosil qilish xossasini o‘rganish natijalari 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol asosida olingan sopolimer makromolekulasi tarkibida stirol zvenosini ko‘payishi bilan plyonkaning egiluvchanligi yomonlashganligini ko‘rsatgan. 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat asosidagi sopolimerlarda bunday holat kuzatilmagan. Shubhasiz, bu sopolimerning ikkala komponentida ham plyonka hosil qilish xususiyatining mavjudligi bilan bog‘liq. </span></span></span></p> <p><span><span><span> 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (1) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol (2) asosida olingan binar sopolimerlarning UB-nur ta’sirida fotosezgirligi xususiyatlari o’rganildi (1-jadval).</span></span></span></p> <p><span><span><span>Jadval ma’lumotlaridan tadqiq qilinayotgan sopolimerlar yuqori fotosezgirlik ko‘rsatgichlarini namoyon qilganligini ko‘rish mumkin. Bunda eng yaxshi fotosezgirlik ko‘rsatgichlarini 10% konsentratsiyali sopolimerlar ko‘rsatgan.</span></span></span></p> <p> </p> <p><span><span><span>1-jadval</span></span></span></p> <p><span><span><span>1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan 1-xlor-3-morfolin-2-propilakrilat (1) va 1-xlor-3-piperidin-2-propilakrilat bilan stirol (2) asosida olingan binar sopolimerlar UB-nur ta’sirida fotosezgirligi</span></span></span></p> <div> <table style="border-collapse:collapse; width:100%;"> <tbody> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> <p><span><span><span>Sopolimerlar nomi</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>Konsentratsiya, mass.%</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>Plenka qalinligi, mkm</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>Fotosezgirlik, sm</span></span></span><span><span><span><sup>2</sup></span></span></span><span><span><span>/Dj</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> <p><span><span><span>XPPA: XMPA</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>4</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>56,9</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>6</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>57,2</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>8</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>58,1</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>59,3</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>12</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,20</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>55,5</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> <p><span><span><span>XPPA:Stirol</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>4</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,1</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>52,3</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>6</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,1</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>53,5</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>8</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,1</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>54,7</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>10</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,1</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>55,4</span></span></span></p> </td> </tr> <tr> <td style="vertical-align:top; width:106px;"> </td> <td style="vertical-align:top; width:140px;"> <p><span><span><span>12</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:123px;"> <p><span><span><span>0,2</span></span></span></p> </td> <td style="vertical-align:top; width:113px;"> <p><span><span><span>52,1</span></span></span></p> </td> </tr> </tbody> </table> </div> <p><span><span><span>Adabiyotlar</span></span></span></p> <p><span><span><span>1. Дятлов В.А., Рустамов И.Р., Гребенева Т.А., Малеев В.И. Полиакрилимиды, материалы для оптики и теплостойкие пены и герметики на их снове // Все материалы. Энциклопедический справочник. №6. 2013. C.18.</span></span></span><br> <span><span><span>2. Рустамов И.Р., Гребенева Т.А., Коледенков А.А.,Дятлов В.А. Кинетика и механизм щелочного гидролиза полиакрилонитрила //Успехив химии </span></span></span><br> <span><span><span>и химической технологии. 2011. т. 25. № 3. С. 28-34.</span></span></span></p> <p><span><span><span>3. Каморин Д.М., Ширшин К.В., Орехов Д.В., Сивохин А.П., Садиков А.Ю., Казанцев А.О., Панина Е.А. Радикальная сополимеризация акриловой кислоты и метоксиполиэтиленгликольметакрилата в водном растворе. // Пластические массы. -2017. -№1-2. –С. 6-8.</span></span></span></p> <p><span><span><span>4. Пулатова.Н.У., Максумова.О.С. Synthesis of polymers and hydrogels based on piperidene derivatives .// EUROASIA 8th INTERNATIONAL CONGRESS ON APPLIED SCIENCES С.426-427. Тошкент -2021</span></span></span></p> <p><span><span><span>5. Пулатова.Н.У., Максумова.О.С. Исследовавание некоторых показателей соединений, синтезированных на основе акриловой и метакриловой кислот. // Multidiscipline Proceedings of DIGITAL FASHION CONFERENCE Seoul Korea, Rrebuplic of 2021. Р.26-30.</span></span></span></p> <p> </p>