सहरिया जनजाति की ऐतिहासिक व सांस्कृतिक परिदृश्य की प्रासंगिकता
Fuente:
Zenodo
Salvato in:
| Autore principale: | |
|---|---|
| Natura: | Recurso digital |
| Lingua: | hindi |
| Pubblicazione: |
Zenodo
2025
|
| Accesso online: | |
| Tags: |
Aggiungi Tag
Nessun Tag, puoi essere il primo ad aggiungerne!!
|
| _version_ | 1866901046917332992 |
|---|---|
| author | डॉ. जयश्री त्रिवेदी,रिचा कुशवाह |
| author_facet | डॉ. जयश्री त्रिवेदी,रिचा कुशवाह |
| contents | <p><span>भारत</span><span> </span><span>देश</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>समूह</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>ऐसा</span><span> </span><span>समूह</span><span> </span><span>है</span><span> </span><span>जो</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>निश्चित</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>स्वयं</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>सभ्यता</span><span>, </span><span>संस्कृति</span><span> </span><span>रहन</span><span>-</span><span>सहन</span><span> </span><span>और</span><span> </span><span>भाषा</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>परिधि</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>निवास</span><span> </span><span>रखते</span><span> </span><span>हैं</span><span> </span><span>तथा</span><span> </span><span>विकास</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>दृष्टि</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>सबसे</span><span> </span><span>पिछड़े</span><span> </span><span>हुए</span><span> </span><span>होते</span><span> </span><span>हैं।</span><span> </span><span>सहरिया</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>अत्यंत</span><span> </span><span>प्राचीन</span><span> </span><span>है</span><span> </span><span>इसका</span><span> </span><span>उल्लेख</span><span> </span><span>वैदिक</span><span> </span><span>ग्रंथो</span><span> </span><span>बौद्ध</span><span> </span><span>ग्रंथों</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>मिलता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>ऐतिहासिक</span><span> </span><span>होने</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>बावजूद</span><span> </span><span>वर्तमान</span><span> </span><span>समय</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>जंगलों</span><span> </span><span>आसपास</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>गांवों</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>इनका</span><span> </span><span>अस्तित्व</span><span> </span><span>जाण</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>कायम</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>अशिक्षित</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>स्थिति</span><span> </span><span>कमजोर</span><span> </span><span>होने</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>कारण</span><span> </span><span>यह</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>अत्यंत</span><span> </span><span>पिछड़ी</span><span> </span><span>हुई</span><span> </span><span>है।</span></p> <p><span>सहरिया</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>ऐतिहासिक</span><span> </span><span>पृष्टभूमि</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>राजनैतिक</span><span> </span><span>चेतना</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>स्तर</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>अध्ययन</span><span> </span><span>करना</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>आजादी</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>इतने</span><span> </span><span>सालों</span><span> </span><span>बाद</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>भारत</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>उपेक्षित</span><span>, </span><span>शोषित</span><span>, </span><span>पीडित</span><span> </span><span>नजर</span><span> </span><span>आते</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>किसी</span><span> </span><span>राज्य अथवा क्षेत्र में नहीं बल्कि पूरे देश में फैले है। जल, जंगल, जमीन को लेकर उनका शोषण निरंतर चला आ रहा है वर्षों से शोषित रहे समाज के लिए परिस्थितियों आज भी कष्टप्रद और समस्याएँ बहुत अधिक है।</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>मुख्य शब्द- अर्वाचीन, सहस्त्र, परम्परा, संस्कृति, पितृसत्तात्मक</span></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_17087480 |
| institution | Zenodo |
| language | hin |
| publishDate | 2025 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | सहरिया जनजाति की ऐतिहासिक व सांस्कृतिक परिदृश्य की प्रासंगिकता डॉ. जयश्री त्रिवेदी,रिचा कुशवाह <p><span>भारत</span><span> </span><span>देश</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>समूह</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>ऐसा</span><span> </span><span>समूह</span><span> </span><span>है</span><span> </span><span>जो</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>निश्चित</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>स्वयं</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>सभ्यता</span><span>, </span><span>संस्कृति</span><span> </span><span>रहन</span><span>-</span><span>सहन</span><span> </span><span>और</span><span> </span><span>भाषा</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>परिधि</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>निवास</span><span> </span><span>रखते</span><span> </span><span>हैं</span><span> </span><span>तथा</span><span> </span><span>विकास</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>दृष्टि</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>सबसे</span><span> </span><span>पिछड़े</span><span> </span><span>हुए</span><span> </span><span>होते</span><span> </span><span>हैं।</span><span> </span><span>सहरिया</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>अत्यंत</span><span> </span><span>प्राचीन</span><span> </span><span>है</span><span> </span><span>इसका</span><span> </span><span>उल्लेख</span><span> </span><span>वैदिक</span><span> </span><span>ग्रंथो</span><span> </span><span>बौद्ध</span><span> </span><span>ग्रंथों</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>मिलता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>ऐतिहासिक</span><span> </span><span>होने</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>बावजूद</span><span> </span><span>वर्तमान</span><span> </span><span>समय</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>जंगलों</span><span> </span><span>आसपास</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>गांवों</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>इनका</span><span> </span><span>अस्तित्व</span><span> </span><span>जाण</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>कायम</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>अशिक्षित</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>स्थिति</span><span> </span><span>कमजोर</span><span> </span><span>होने</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>कारण</span><span> </span><span>यह</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>अत्यंत</span><span> </span><span>पिछड़ी</span><span> </span><span>हुई</span><span> </span><span>है।</span></p> <p><span>सहरिया</span><span> </span><span>जनजाति</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>ऐतिहासिक</span><span> </span><span>पृष्टभूमि</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>राजनैतिक</span><span> </span><span>चेतना</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>स्तर</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>अध्ययन</span><span> </span><span>करना</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>आजादी</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>इतने</span><span> </span><span>सालों</span><span> </span><span>बाद</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>भारत</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>उपेक्षित</span><span>, </span><span>शोषित</span><span>, </span><span>पीडित</span><span> </span><span>नजर</span><span> </span><span>आते</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>आदिवासी</span><span> </span><span>किसी</span><span> </span><span>राज्य अथवा क्षेत्र में नहीं बल्कि पूरे देश में फैले है। जल, जंगल, जमीन को लेकर उनका शोषण निरंतर चला आ रहा है वर्षों से शोषित रहे समाज के लिए परिस्थितियों आज भी कष्टप्रद और समस्याएँ बहुत अधिक है।</span></p> <p><span> </span></p> <p><span>मुख्य शब्द- अर्वाचीन, सहस्त्र, परम्परा, संस्कृति, पितृसत्तात्मक</span></p> |
| title | सहरिया जनजाति की ऐतिहासिक व सांस्कृतिक परिदृश्य की प्रासंगिकता |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.17087480 |