भाजीपाला मूल्यसाखळीत नासधूस व कोल्ड-चेनचा परिणाम अभ्यासने ( विशेष संदर्भ - नाशिक व अहमदनगर जिल्हे )
Fuente:
Zenodo
Saved in:
| Main Authors: | , |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Language: | English |
| Published: |
Zenodo
2025
|
| Subjects: | |
| Online Access: | |
| Tags: |
Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
|
| _version_ | 1866901828504911872 |
|---|---|
| author | Ghane, D.N. Borde, G D |
| author_facet | Ghane, D.N. Borde, G D |
| contents | <p><strong><em><span>गोषवारा</span></em></strong></p> <p><em><span>भारतामध्ये फळे व भाजीपाला उत्पादन साखळीत पश्चात्त तोडणीतील नासधूस ही गंभीर समस्या असून ती शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर, बाजारभावांच्या स्थैर्यावर आणि अन्नसाखळीच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम करते. नाशिक व अहमदनगर जिल्ह्यांतील केस-स्टडीवर आधारित या संशोधनात पोस्ट-हार्वेस्ट नासधूस टक्केवारी, शेल्फ-लाईफमधील बदल, किंमत-प्रसारणाची रचना आणि कोल्ड-चेन सुविधांचा परिणाम तपासण्यात आला. सर्वेक्षणानुसार भाजीपाल्यांतील सरासरी नासधूस 10–12% असून टोमॅटोमध्ये ती सर्वाधिक आहे. कोल्ड-चेन सुविधांचा वापर केल्यास शेल्फ-लाईफ ५–७ दिवसांनी वाढून विक्री नियोजन लवचिक होते व नुकसान घटते. किंमत-प्रसारण विश्लेषणात शेतकऱ्यांचा हिस्सा 30–40% इतकाच असून शीतसाखळीचा अभाव असल्यास तो आणखी कमी होतो. नाशिक व अहमदनगर या दोन्ही जिल्ह्यांत शीतसाखळी क्षमतेत मोठी दरी असल्याने तातडी विक्री व किंमत-अस्थैर्य वाढते. अभ्यासातून स्पष्ट झाले की शीतसाखळी पायाभूत सुविधा, प्रीकूलिंग, पॅकहाऊस व FPO-आधारित बाजारजोडणी यांचे समन्वित मॉडेल राबविल्यास नासधूस घटवून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न व मूल्यसाखळी कार्यक्षमता वाढवता येईल.</span></em></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_17294221 |
| institution | Zenodo |
| language | eng |
| publishDate | 2025 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | भाजीपाला मूल्यसाखळीत नासधूस व कोल्ड-चेनचा परिणाम अभ्यासने ( विशेष संदर्भ - नाशिक व अहमदनगर जिल्हे ) Ghane, D.N. Borde, G D कीवर्ड;भाजीपाला मूल्यसाखळी,पोस्ट-हार्वेस्ट नासधूस,शीतसाखळी,शेल्फ-लाईफ,किंमत-प्रसारण,शेतकरी उत्पन्न,पॅकहाऊस व प्रीकूलिंग,एफपीओ (FPO) व बाजारजोडणी <p><strong><em><span>गोषवारा</span></em></strong></p> <p><em><span>भारतामध्ये फळे व भाजीपाला उत्पादन साखळीत पश्चात्त तोडणीतील नासधूस ही गंभीर समस्या असून ती शेतकऱ्यांच्या उत्पन्नावर, बाजारभावांच्या स्थैर्यावर आणि अन्नसाखळीच्या कार्यक्षमतेवर परिणाम करते. नाशिक व अहमदनगर जिल्ह्यांतील केस-स्टडीवर आधारित या संशोधनात पोस्ट-हार्वेस्ट नासधूस टक्केवारी, शेल्फ-लाईफमधील बदल, किंमत-प्रसारणाची रचना आणि कोल्ड-चेन सुविधांचा परिणाम तपासण्यात आला. सर्वेक्षणानुसार भाजीपाल्यांतील सरासरी नासधूस 10–12% असून टोमॅटोमध्ये ती सर्वाधिक आहे. कोल्ड-चेन सुविधांचा वापर केल्यास शेल्फ-लाईफ ५–७ दिवसांनी वाढून विक्री नियोजन लवचिक होते व नुकसान घटते. किंमत-प्रसारण विश्लेषणात शेतकऱ्यांचा हिस्सा 30–40% इतकाच असून शीतसाखळीचा अभाव असल्यास तो आणखी कमी होतो. नाशिक व अहमदनगर या दोन्ही जिल्ह्यांत शीतसाखळी क्षमतेत मोठी दरी असल्याने तातडी विक्री व किंमत-अस्थैर्य वाढते. अभ्यासातून स्पष्ट झाले की शीतसाखळी पायाभूत सुविधा, प्रीकूलिंग, पॅकहाऊस व FPO-आधारित बाजारजोडणी यांचे समन्वित मॉडेल राबविल्यास नासधूस घटवून शेतकऱ्यांचे उत्पन्न व मूल्यसाखळी कार्यक्षमता वाढवता येईल.</span></em></p> |
| title | भाजीपाला मूल्यसाखळीत नासधूस व कोल्ड-चेनचा परिणाम अभ्यासने ( विशेष संदर्भ - नाशिक व अहमदनगर जिल्हे ) |
| topic | कीवर्ड;भाजीपाला मूल्यसाखळी,पोस्ट-हार्वेस्ट नासधूस,शीतसाखळी,शेल्फ-लाईफ,किंमत-प्रसारण,शेतकरी उत्पन्न,पॅकहाऊस व प्रीकूलिंग,एफपीओ (FPO) व बाजारजोडणी |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.17294221 |