सरफोजी राजे भोसले दुसरे यांचे सरस्वती महाल ग्रंथालय: एक ऐतिहासिक वारसा
Fuente:
Zenodo
Enregistré dans:
| Auteur principal: | |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Publié: |
Zenodo
2025
|
| Sujets: | |
| Accès en ligne: | |
| Tags: |
Ajouter un tag
Pas de tags, Soyez le premier à ajouter un tag!
|
| _version_ | 1866901178961362944 |
|---|---|
| author | शिंगणे, अमितकुमार गणेश |
| author_facet | शिंगणे, अमितकुमार गणेश |
| contents | <p><em><span>प्रस्तुत शोधनिबंधात तंजावरच्या सरस्वती महाल ग्रंथालयाचा ऐतिहासिक वारसा, विकास, व विशेषतः सरफोजी राजे भोसले दुसरे (कार्यकाळ इ.स. १७९८-१८३२) यांच्या दूरदृष्टी आणि योगदानाच्या संदर्भात, सविस्तर अध्ययन केलेले आहे. नायक राजवटीत 'सरस्वती भांडार' म्हणून स्थापन झालेल्या या ग्रंथालयाचे रूपांतर सरफोजी राजांनी जागतिक दर्जाच्या ज्ञानकेंद्रामध्ये कसे केले, याचे विवेचन या शोधनिबंधात केले आहे. पाश्चात्य शिक्षणप्रणाली, पद्धतशीर ग्रंथ संपादन धोरण (भारतीय पंडितांद्वारे आणि युरोपीय प्रतिनिधींद्वारे), आणि ग्रंथालयाचा त्यांच्या इतर वैज्ञानिक व शैक्षणिक उपक्रमांशी असलेला संबंध यावर प्रकाश टाकला आहे. हा शोधनिबंध असा युक्तिवाद करतो की, सरफोजी राजांचे योगदान हे केवळ ग्रंथसंख्येत वाढ करण्यापुरते मर्यादित नव्हते, तर त्यामागे भारतीय आणि पाश्चात्य ज्ञानाचा समन्वय साधणारी एक व्यापक, आधुनिक आणि जागतिक दृष्टी होती. निष्कर्षानुसार, हे ग्रंथालय केवळ ग्रंथांचा संग्रह नसून, ब्रिटिश काळात एका भारतीय शासकाने सांस्कृतिक स्वायत्तता आणि बौद्धिक सार्वभौमत्व जपण्याचा केलेला एक यशस्वी प्रयत्न होता. सरफोजी राजांनी जपलेल्या या ऐतिहासिक वारस्यामुळे आज देशाला ज्ञानाचा एक अमूल्य ठेवा मिळालेला आहे.</span></em></p> <h2> </h2> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_17473736 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2025 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | सरफोजी राजे भोसले दुसरे यांचे सरस्वती महाल ग्रंथालय: एक ऐतिहासिक वारसा शिंगणे, अमितकुमार गणेश महत्वाचे शब्द: सरफोजी राजे दुसरे, सरस्वती महाल ग्रंथालय, तंजावर, हस्तलिखिते, ज्ञानसंग्रह, मराठा शासन, नायक राजवंश, ग्रंथालयशास्त्र, सांस्कृतिक संरक्षण, पूर्व-पश्चिम ज्ञानविनिमय. <p><em><span>प्रस्तुत शोधनिबंधात तंजावरच्या सरस्वती महाल ग्रंथालयाचा ऐतिहासिक वारसा, विकास, व विशेषतः सरफोजी राजे भोसले दुसरे (कार्यकाळ इ.स. १७९८-१८३२) यांच्या दूरदृष्टी आणि योगदानाच्या संदर्भात, सविस्तर अध्ययन केलेले आहे. नायक राजवटीत 'सरस्वती भांडार' म्हणून स्थापन झालेल्या या ग्रंथालयाचे रूपांतर सरफोजी राजांनी जागतिक दर्जाच्या ज्ञानकेंद्रामध्ये कसे केले, याचे विवेचन या शोधनिबंधात केले आहे. पाश्चात्य शिक्षणप्रणाली, पद्धतशीर ग्रंथ संपादन धोरण (भारतीय पंडितांद्वारे आणि युरोपीय प्रतिनिधींद्वारे), आणि ग्रंथालयाचा त्यांच्या इतर वैज्ञानिक व शैक्षणिक उपक्रमांशी असलेला संबंध यावर प्रकाश टाकला आहे. हा शोधनिबंध असा युक्तिवाद करतो की, सरफोजी राजांचे योगदान हे केवळ ग्रंथसंख्येत वाढ करण्यापुरते मर्यादित नव्हते, तर त्यामागे भारतीय आणि पाश्चात्य ज्ञानाचा समन्वय साधणारी एक व्यापक, आधुनिक आणि जागतिक दृष्टी होती. निष्कर्षानुसार, हे ग्रंथालय केवळ ग्रंथांचा संग्रह नसून, ब्रिटिश काळात एका भारतीय शासकाने सांस्कृतिक स्वायत्तता आणि बौद्धिक सार्वभौमत्व जपण्याचा केलेला एक यशस्वी प्रयत्न होता. सरफोजी राजांनी जपलेल्या या ऐतिहासिक वारस्यामुळे आज देशाला ज्ञानाचा एक अमूल्य ठेवा मिळालेला आहे.</span></em></p> <h2> </h2> |
| title | सरफोजी राजे भोसले दुसरे यांचे सरस्वती महाल ग्रंथालय: एक ऐतिहासिक वारसा |
| topic | महत्वाचे शब्द: सरफोजी राजे दुसरे, सरस्वती महाल ग्रंथालय, तंजावर, हस्तलिखिते, ज्ञानसंग्रह, मराठा शासन, नायक राजवंश, ग्रंथालयशास्त्र, सांस्कृतिक संरक्षण, पूर्व-पश्चिम ज्ञानविनिमय. |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.17473736 |