भूमि-संसाधन उपयोग की संकल्पना: भारत के विषेष सन्दर्भ में एक विवेचना- डा0 ओम प्रकाश यादव
Fuente:
Zenodo
Enregistré dans:
| Auteur principal: | |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Langue: | hindi |
| Publié: |
Zenodo
2025
|
| Accès en ligne: | |
| Tags: |
Ajouter un tag
Pas de tags, Soyez le premier à ajouter un tag!
|
| _version_ | 1866901643674517504 |
|---|---|
| author | GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA |
| author_facet | GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA |
| contents | <p><span>‘</span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span>’</span><span> </span><span>शब्द</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्रयोग</span><span> </span><span>प्रायः</span><span><span> </span></span><span>अर्थशास्त्रियों</span><span> </span><span>द्वारा</span><span> </span><span>किया</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>रहा</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जिसमें</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-<span> </span></span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>इकाई</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>उपयेाग</span><span> </span><span>आदर्शतम</span><span> </span><span>उपयोगिता</span><span> </span><span>सिद्धान्त</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>छवि</span><span> </span><span>देखी</span><span> </span><span>जाती</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>मानव</span><span> </span><span>प्रभाव</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>वंचित</span><span> </span><span>या</span><span> </span><span>अविकसित</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span>, </span><span>भूमि</span><span> </span><span>उपयोगिता</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>दृष्टि</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>नकारात्मक</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>फलतः</span><span> </span><span>सांस्कृतिक</span><span> </span><span>भूगोल</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>क्रियाशील</span><span> </span><span>अवधारणा</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जब</span><span> </span><span>किसी</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>भूमि</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>वहां</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>समस्याओं</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>अनुरूप</span><span> </span><span>सम्पन्न</span><span> </span><span>होता</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>तब</span><span> </span><span>भूमि</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>लिए</span><span> ‘</span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span>’</span><span> </span><span>शब्द</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्रयोग</span><span> </span><span>अधिक</span><span> </span><span>उचित</span><span> </span><span>हो</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>प्रो</span><span>0 </span><span>वारले</span><span>1 </span><span>के</span><span> </span><span>अनुसार</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>समस्या</span><span> </span><span>एवं</span><span> </span><span>योजना</span><span> </span><span>सम्बन्धी</span><span> </span><span>विवेचना</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>धुरी</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>भू</span><span>-</span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>दृष्टिकोण</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्राथमिक</span><span> </span><span>सम्बन्ध</span><span> </span><span>उस</span><span> </span><span>परिस्थिति</span><span>, </span><span>अवस्था</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जिनका</span><span> </span><span>प्रादुर्भाव</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>होता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>फलस्वरूप</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>अध्ययन</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>महत्वपूर्ण</span><span> </span><span>पक्ष</span><span> </span><span>हो</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>है।</span></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_18597851 |
| institution | Zenodo |
| language | hin |
| publishDate | 2025 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | भूमि-संसाधन उपयोग की संकल्पना: भारत के विषेष सन्दर्भ में एक विवेचना- डा0 ओम प्रकाश यादव GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA <p><span>‘</span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span>’</span><span> </span><span>शब्द</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्रयोग</span><span> </span><span>प्रायः</span><span><span> </span></span><span>अर्थशास्त्रियों</span><span> </span><span>द्वारा</span><span> </span><span>किया</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>रहा</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जिसमें</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-<span> </span></span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>इकाई</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>उपयेाग</span><span> </span><span>आदर्शतम</span><span> </span><span>उपयोगिता</span><span> </span><span>सिद्धान्त</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>छवि</span><span> </span><span>देखी</span><span> </span><span>जाती</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>मानव</span><span> </span><span>प्रभाव</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>वंचित</span><span> </span><span>या</span><span> </span><span>अविकसित</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span>, </span><span>भूमि</span><span> </span><span>उपयोगिता</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>दृष्टि</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>नकारात्मक</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>फलतः</span><span> </span><span>सांस्कृतिक</span><span> </span><span>भूगोल</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>में</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>क्रियाशील</span><span> </span><span>अवधारणा</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जब</span><span> </span><span>किसी</span><span> </span><span>भी</span><span> </span><span>क्षेत्र</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>भूमि</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>वहां</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>समस्याओं</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>अनुरूप</span><span> </span><span>सम्पन्न</span><span> </span><span>होता</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>तब</span><span> </span><span>भूमि</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>लिए</span><span> ‘</span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span>’</span><span> </span><span>शब्द</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्रयोग</span><span> </span><span>अधिक</span><span> </span><span>उचित</span><span> </span><span>हो</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>प्रो</span><span>0 </span><span>वारले</span><span>1 </span><span>के</span><span> </span><span>अनुसार</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>समस्या</span><span> </span><span>एवं</span><span> </span><span>योजना</span><span> </span><span>सम्बन्धी</span><span> </span><span>विवेचना</span><span> </span><span>की</span><span> </span><span>धुरी</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>भू</span><span>-</span><span>आर्थिक</span><span> </span><span>दृष्टिकोण</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>उपयोग</span><span> </span><span>का</span><span> </span><span>प्राथमिक</span><span> </span><span>सम्बन्ध</span><span> </span><span>उस</span><span> </span><span>परिस्थिति</span><span>, </span><span>अवस्था</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>है</span><span>, </span><span>जिनका</span><span> </span><span>प्रादुर्भाव</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>से</span><span> </span><span>होता</span><span> </span><span>है।</span><span> </span><span>फलस्वरूप</span><span> </span><span>भूमि</span><span>-</span><span>संसाधन</span><span> </span><span>उपयोग</span><span> </span><span>अध्ययन</span><span> </span><span>के</span><span> </span><span>महत्वपूर्ण</span><span> </span><span>पक्ष</span><span> </span><span>हो</span><span> </span><span>जाता</span><span> </span><span>है।</span></p> |
| title | भूमि-संसाधन उपयोग की संकल्पना: भारत के विषेष सन्दर्भ में एक विवेचना- डा0 ओम प्रकाश यादव |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.18597851 |