Cynara cyrenaica Maire & Weiller
Fuente:
Zenodo
Salvato in:
| Autori principali: | , , |
|---|---|
| Natura: | Recurso digital |
| Pubblicazione: |
Zenodo
2009
|
| Soggetti: | |
| Accesso online: | |
| Tags: |
Aggiungi Tag
Nessun Tag, puoi essere il primo ad aggiungerne!!
|
| _version_ | 1866901279664504832 |
|---|---|
| author | Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari |
| author_facet | Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari |
| contents | <p><i>Cynara cyrenaica</i> Maire & Weiller</p><p>Compositae</p><p><b>Kινδυνεύον (EN)</b></p><p><i>Cynara cyrenaica</i> Maire & Weiller in Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 30: 286 (1939).</p><p><b>Λεκτότυποç</b> (Wiklund 1992: 94): [Λιβύη] "Cyrenaica in humosis supra Apolloniam, 200-300 m, solo calcareo", 22 April 1938, <i>Maire</i> & <i>Weiller</i>, Iter Libycum <i>1938 no. 908</i> (MPU).</p><p><b>Συνώνυμα:</b>? <i>Cynara sibthorpiana</i> Boiss. & Heldr. var. <i>mauginiana</i> Pamp. in Agric. Colon. 15: 378 (1921).</p><p>? <i>C. cardunculus</i> f. <i>mauginiana</i> (Pamp.) Pamp. in Arch. Bot. (Forlì) 12: 49 (1936).</p><p>? <i>C. cardunculus</i> L. var. <i>elata</i> Cavara in Boll. Soc. Bot. Ital. 1923: 12 (1923).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Πολυετής πόα με διογκωμένη, πασσαλώδη ρίζα. Βλαστός όρθιος με λίγες διακλαδώσει, ύψους έως 80 cm, πάχους 6-10 mm, με 14 έως 20 γραμμώσει, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, αδενώδη. Φύλλα βάσης λίγα, σχηματίζοντα επίπεδο μεγάλο ρόδακα, μίσχος βραχύς ή απών, έλασμα με περίγραμμα ευρέως ελλειπτικό, βαθιά δις πτεροσχιδέ, διαστάσεων 30-40 x 20- 30 cm, ράχη πλάτους 4-9 mm, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, κύριοι λοβοί με στενώς λογχοειδές περίγραμμα, δευτερεύοντες λοβοί εκτεινόμενοι οριζόντια και με εναλλασσόμενο τρόπο από την ράχη, ανορθούμενοι και σχηματίζοντες γωνία περίπου 45ª με αυτή, γραμμοειδεί - λογχοειδείς και πράσινοι στην άνω επιφάνεια, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, ελαφρώς αδενώδεις στην κάτω επιφάνεια, κράσπεδα συνεστραμμένα, απόληξη σχηματίζουσα αιχμηρή, καστανωπή-κίτρινη άκανθα. Φύλλα βλαστού παρεμφερή με αυτά της βάση, αλλά μικρότερα και με λογχοειδές περίγραμμα, δις πτεροσχιδή στο κατώτερο ήμισυ, απλώς πτεροσχιδή στο ανώτερο ήμισυ, 10-30 x 5-10 cm, ανώτατα φύλλα σχεδόν άμισχα, στενώς λογχοειδή στο περίγραμμα, απλώς πτεροσχιδή σε όλο τους το μήκο. Κεφάλια μονήρη στις απολήξεις των βλαστών. Περίβλημα ευρέως ωοειδέ, 3-3,5 x (2-)2,5-3 cm. Βράκτια περιβλήματος 60-70, σε 5-7 σειρέ, δερματώδη, εξωτερικά βράκτια γλαυκοπράσινα, ελαφρώς έως εντόνως ιώδη, τριγωνικά έως ωοειδή, 6-8 x c. 3 mm, μετρίως τριχωτά, άκρο οξύληκτο καταλήγον σε άκανθα, μεσαία βράκτια γλαυκοπράσινα, συχνά με ισχυρές ιώδεις αποχρώσει, ενίοτε με βαθέως πορφυρά στίγματα, ευρέως επιμήκη, 10-13 x 8-11 mm, ελαφρώς τριχωτά έως άτριχα, άκρο στενούμενο απότομα σε εξάρτημα στενώς γραμμοειδέ, ευθύ, επίπεδο, μήκους 3-4 cm, καταλήγον σε μία οξεία, καστανοκίτρινη άκανθα· εσωτερικά βράκτια με αποχρώσεις του καστανού ή του ερυθρού, σχεδόν γραμμοειδή, c. 3 cm x 3-3,5 mm, με οξύ άκρο. Λέπια ανθοδόχης 2-3 cm. Ανθίδια 70-80, στεφάνη 3-4 cm x 1-1,5 mm, απόληξη πορφυρή ή κυανοϊώδη, 1-1,3 cm. Ανθήρες σχεδόν λευκοί, μήκους 6,5-7,5 mm. Στύλοι ιώδει, c. 4 cm, με λοβούς μήκους 6,5-8 mm. Ώριμα αχαίνια ωοειδή, διογκωμένα, μήκους 4-5 mm, λευκομέλανα. Πάππος αχυρόχρωμο, πτερόμορφο, αποτελούμενος από 100-150 σκληρέ, επίπεδες τρίχες 2-3 cm x 0,15-0,25 mm, σε 3-5 σειρέ.</p><p><b>Χρωμοσωματικόç αριθμόç:</b> 2 <i>n</i> = 34 (Bareka & al. in prep.).</p><p><b>Περίοδοç ανθοφορίαç:</b> Ιούνιο.</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Στην Ελλάδα, η <i>Cynara cyrenaica</i> είναι γνωστή από μία πολύ μικρή περιοχή μεταξύ του Αγίου Νικολάου και της Ιεράπετρας στην Α. Κρήτη. Εκτός Ελλάδας το είδος είναι γνωστό από την ΒΑ. Λιβύη (Κυρηναϊκή). Προσφάτως έχει επίσης αναφερθεί από την Κύπρο (Robba & al. 2005), με βάση ένα δείγμα βοτανικής συλλογής <i>s. col. 3721</i> στο BM, το οποίο, όμω, ο συγγραφέας του άρθρου δεν κατάφερε να εντοπίσει. Στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι η αναφορά του συγκεκριμένου είδους από την Κύπρο είναι λανθασμένη (Ηand & Hadjikyriakou 2009).</p><p><b>Βιότοποç:</b> Λίγο έως πολύ διαταραγμένο έδαφος σε ασβεστολιθικό υπόστρωμα. Επίσης σε ανοικτέ, ηλιόλουστες θέσεις στις άκρες ελαιώνων ή καλλιεργουμένων αγρών, σε αναβαθμίδε, στη βάση των αναχωμάτων και των ξερολιθιών, μαζί με ασβεστολιθικούς βράχου, αραιά φρύγανα και χαμηλή βλάστηση κυρίως από μονοετείς πόε. Σε υψόμετρο 200-300 m.</p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Tο είδος συλλέχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1974, όταν βρέθηκε ένας μοναδικός υποπληθυσμός στην Α. Κρήτη ''about 22 km from Ag Nick [Agios Nikolaos] near Meseleri on Kalamafka road / 1000' / not frequent'' (<i>Sir C. Barclay 3208</i>, K). Το όνομα της ετικέτας του δείγματος ήταν αρχικά? <i>Centaurea</i> και στη συνέχεια <i>Cynara cardunculus</i> L., μέχρι το 1988 οπότε η A. Wiklund το προσδιόρισε ως <i>C. cyrenaica</i> και στη συνέχεια το δημοσίευσε ως νέα αναφορά για την Κρήτη, την Ελλάδα και την Ευρώπη, στην αναθεώρηση του γένους (Wiklund 1992). Το δείγμα του Barclay ταιριάζει επακριβώς με υλικό της <i>C. cyrenaica</i> από την Λιβύη, π.χ. το δείγμα <i>K. Guichard CYR/37/21</i> (BM), το οποίο επίσης προσδιορίσθηκε ως <i>C. cyrenaica</i> από την Wiklund το 1988. Tα συνώνυμα που παραθέτονται περιγράφηκαν από την Κυρηναϊκή της Λιβύης και τοποθετούνται με αμφιβολία κάτω από την <i>Cynara cyrenaica</i> από τη Wiklund (1992).</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Toν Μάιο του 2008 η Γ. Καμάρη και ο συγγραφέας του άρθρου ερεύνησαν την περιοχή κατά μήκος του δρόμου από το χωριό Μεσελέροι μέχρι τη Καλαμαύκα. Βρήκαν ένα μόνο άτομο <i>Cynara cyrenaica</i>, σε καλή ανάπτυξη, αλλά με ανώριμα κεφάλια, να μεγαλώνει σε ένα μικρό, υπολειμματικό και αδιατάρακτο τμήμα εδάφους δίπλα στον δρόμο. Αυτή η θέση, 2 km από τους Μεσελέρους σε υψόμετρο 300 m, συνδυάζεται θαυμάσια με την περιγραφή του Barclay και το υψόμετρο των 1.000 ποδών. Η έρευνα της περιοχή, που άμεσα γειτνιάζει με το φυτό, δεν απέδωσε περισσότερα άτομα.</p><p>Τον Ιούνιο του 2008 ο Γ. Αφορδακός (Άγιο Νικόλαο), έχοντας δει φωτογραφίες του φυτού από τους Μεσελέρου, ανακάλυψε έναν δεύτερο υποπληθυσμό κοντά στην Κριτσά, 8 km ΒΔ. των Μεσελέρων. Σύμφωνα με τον Αφορδακό (προσωπ. επικοινωνία), βρέθηκαν 31 άτομα. Οι φωτογραφίες αρκετών φυτών που ελήφθηκαν από τον Αφορδακό επιβεβαιώνουν την ταυτότητα του είδου, χωρίς καμία αμφιβολία, ως <i>Cynara cyrenaica</i>.</p><p>Με βάση τα γνωστά δεδομένα, η περιοχή που καταλαμβάνει το είδος είναι 2 km2 και ο συνολικός πληθυσμός 32 (πιθανώ ενήλικα) άτομα. Υπάρχουν ενδείξεις μείωσης του αριθμού των ενηλίκων ατόμων στον υποπληθυσμό των Μεσελέρων, αφού από "όχι συχνό" που αναφερόταν το 1974 βρέθηκε ένα μόνο άτομο το 2008. Φαίνεται, όμω, πιθανό ότι περαιτέρω έρευνα αυτής της περιοχής της Κρήτης θα προσθέσει περισσότερους υποπληθυσμούς στους ήδη γνωστού. Οι βοτανικοί μπορεί να έχουν παραβλέψει τα φυτά στο παρελθόν επειδή εμφανίζουν μία απατηλή ομοιότητα με ορισμένα άλλα κοινά γαϊδουράγκαθα της Κρήτη.</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμόç κατηγορίαç απειλήç:</b> Η διατάραξη ή η καταστροφή του βιοτόπου και η ανάπτυξη κλειστής θαμνώδους βλάστησης είναι οι κυριότεροι κίνδυνοι που απειλούν την <i>Cynara cyrenaica</i> στην Ελλάδα. Ο υποπληθυσμός στους Μεσελέρους έχει υποστεί μεγάλη διατάραξη μέσα στα 34 έτη που ακολούθησαν από την ανακάλυψή του. Ο κύριος δρόμος προς τους Μεσελέρους έχει διαπλατυνθεί, ενώ η πλαγιά του λόφου στην απέναντι πλευρά, όπου φύεται η <i>Cynara,</i> έχει υποστεί κατακρήμνιση, δημιουργώντας πολλές βαθιές σχισμές στο έδαφος με συνακόλουθη διάβρωση. Μεγάλες ποσότητες χώματος και λίθων έχουν καταπέσει στα κράσπεδα του δρόμου, μέχρι σχεδόν 2 m απόσταση από την <i>Cynara</i>. Tο μόνο αδιατάρακτο έδαφος στην κοντινή περιοχή καλύπτεται με πυκνούς θαμνώνε. Ως συνέπεια, αυτός ο υποπληθυσμός θα πρέπει να θεωρείται ως Κρισίμως Κινδυνεύων, εκτός αν υπάρχουν στην περιοχή περισσότερα φυτά. Η κατάσταση στην Κριτσά είναι λιγότερο απογοητευτική, αν και η χρήση ζιζανιοκτόνων στους ελαιώνες θα μπορούσε να είναι καταστροφική για το είδο. Άλλοι κίνδυνοι σχετίζονται με τις αλλαγές στη χρήση της γη, όπως η είσοδος βαρέων οχημάτων στις νέες αναβαθμίδε, οι κατασκευές κτηρίων, ή η εγκατάλειψη της γης που συνεπάγεται την ανάπτυξη κλειστής θαμνώδους βλάστηση. Με βάση την δομή και τους κινδύνους των γνωστών υποπληθυσμών και με την προϋπόθεση ότι πιθανόν να ευρεθούν επιπρόσθετοι υποπληθυσμοί, προτείνεται η κατηγορία Κινδυνεύον (EN) για το είδο, σύμφωνα με την IUCN (2001), εφόσον πληρούνται τα κριτήρια B1a,b(iii,v)+2ab(iii,v), C2a(i,ii) και D.</p><p><b>Μέτρα προστασίαç:</b> Πρέπει να ερευνηθούν κατάλληλοι βιότοποι στις επαρχίες Μιραμπέλλου και Ιεράπετρα, σε μία προσπάθεια να ανακαλυφθούν περισσότεροι υποπληθυσμοί. Η άμεση παρέμβαση μπορεί να είναι η μόνη ελπίδα για επιβίωση του υποπληθυσμού κοντά στους Μεσελέρου. Πρέπει επίσης να συλλεχθούν αχαίνια, να δημιουργηθεί ένας <i>ex situ</i> υποπληθυσμό, να τοποθετηθούν αχαίνια σε Τράπεζα Σπερμάτων και νεαρά φυτά να επανεισαχθούν σε ασφαλείς θέσεις κοντά στους Μεσελέρου. Ο υποπληθυσμός της Κριτσάς θα πρέπει να παρακολουθείται για όποιους άμεσους κινδύνους μπορεί να εμφανισθούν. Αυτό πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τους ιδιοκτήτες της γης και την τοπική κοινωνία. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αποφευχθεί η καταστροφή των φυτών με τη χρήση ζιζανιοκτόνων με βάση κάποιες προηγούμενες κατάλληλες συμβουλές και με την ευαισθητοποίηση των κατοίκων.</p><p><b>Nicholas Turland</b></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_18856017 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2009 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | Cynara cyrenaica Maire & Weiller Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari Biodiversity Taxonomy Plantae Tracheophyta Magnoliopsida Asterales Asteraceae Cynara Cynara cyrenaica <p><i>Cynara cyrenaica</i> Maire & Weiller</p><p>Compositae</p><p><b>Kινδυνεύον (EN)</b></p><p><i>Cynara cyrenaica</i> Maire & Weiller in Bull. Soc. Hist. Nat. Afrique N. 30: 286 (1939).</p><p><b>Λεκτότυποç</b> (Wiklund 1992: 94): [Λιβύη] "Cyrenaica in humosis supra Apolloniam, 200-300 m, solo calcareo", 22 April 1938, <i>Maire</i> & <i>Weiller</i>, Iter Libycum <i>1938 no. 908</i> (MPU).</p><p><b>Συνώνυμα:</b>? <i>Cynara sibthorpiana</i> Boiss. & Heldr. var. <i>mauginiana</i> Pamp. in Agric. Colon. 15: 378 (1921).</p><p>? <i>C. cardunculus</i> f. <i>mauginiana</i> (Pamp.) Pamp. in Arch. Bot. (Forlì) 12: 49 (1936).</p><p>? <i>C. cardunculus</i> L. var. <i>elata</i> Cavara in Boll. Soc. Bot. Ital. 1923: 12 (1923).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Πολυετής πόα με διογκωμένη, πασσαλώδη ρίζα. Βλαστός όρθιος με λίγες διακλαδώσει, ύψους έως 80 cm, πάχους 6-10 mm, με 14 έως 20 γραμμώσει, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, αδενώδη. Φύλλα βάσης λίγα, σχηματίζοντα επίπεδο μεγάλο ρόδακα, μίσχος βραχύς ή απών, έλασμα με περίγραμμα ευρέως ελλειπτικό, βαθιά δις πτεροσχιδέ, διαστάσεων 30-40 x 20- 30 cm, ράχη πλάτους 4-9 mm, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, κύριοι λοβοί με στενώς λογχοειδές περίγραμμα, δευτερεύοντες λοβοί εκτεινόμενοι οριζόντια και με εναλλασσόμενο τρόπο από την ράχη, ανορθούμενοι και σχηματίζοντες γωνία περίπου 45ª με αυτή, γραμμοειδεί - λογχοειδείς και πράσινοι στην άνω επιφάνεια, με βραχύ και πυκνό λευκό εριώδες τρίχωμα, ελαφρώς αδενώδεις στην κάτω επιφάνεια, κράσπεδα συνεστραμμένα, απόληξη σχηματίζουσα αιχμηρή, καστανωπή-κίτρινη άκανθα. Φύλλα βλαστού παρεμφερή με αυτά της βάση, αλλά μικρότερα και με λογχοειδές περίγραμμα, δις πτεροσχιδή στο κατώτερο ήμισυ, απλώς πτεροσχιδή στο ανώτερο ήμισυ, 10-30 x 5-10 cm, ανώτατα φύλλα σχεδόν άμισχα, στενώς λογχοειδή στο περίγραμμα, απλώς πτεροσχιδή σε όλο τους το μήκο. Κεφάλια μονήρη στις απολήξεις των βλαστών. Περίβλημα ευρέως ωοειδέ, 3-3,5 x (2-)2,5-3 cm. Βράκτια περιβλήματος 60-70, σε 5-7 σειρέ, δερματώδη, εξωτερικά βράκτια γλαυκοπράσινα, ελαφρώς έως εντόνως ιώδη, τριγωνικά έως ωοειδή, 6-8 x c. 3 mm, μετρίως τριχωτά, άκρο οξύληκτο καταλήγον σε άκανθα, μεσαία βράκτια γλαυκοπράσινα, συχνά με ισχυρές ιώδεις αποχρώσει, ενίοτε με βαθέως πορφυρά στίγματα, ευρέως επιμήκη, 10-13 x 8-11 mm, ελαφρώς τριχωτά έως άτριχα, άκρο στενούμενο απότομα σε εξάρτημα στενώς γραμμοειδέ, ευθύ, επίπεδο, μήκους 3-4 cm, καταλήγον σε μία οξεία, καστανοκίτρινη άκανθα· εσωτερικά βράκτια με αποχρώσεις του καστανού ή του ερυθρού, σχεδόν γραμμοειδή, c. 3 cm x 3-3,5 mm, με οξύ άκρο. Λέπια ανθοδόχης 2-3 cm. Ανθίδια 70-80, στεφάνη 3-4 cm x 1-1,5 mm, απόληξη πορφυρή ή κυανοϊώδη, 1-1,3 cm. Ανθήρες σχεδόν λευκοί, μήκους 6,5-7,5 mm. Στύλοι ιώδει, c. 4 cm, με λοβούς μήκους 6,5-8 mm. Ώριμα αχαίνια ωοειδή, διογκωμένα, μήκους 4-5 mm, λευκομέλανα. Πάππος αχυρόχρωμο, πτερόμορφο, αποτελούμενος από 100-150 σκληρέ, επίπεδες τρίχες 2-3 cm x 0,15-0,25 mm, σε 3-5 σειρέ.</p><p><b>Χρωμοσωματικόç αριθμόç:</b> 2 <i>n</i> = 34 (Bareka & al. in prep.).</p><p><b>Περίοδοç ανθοφορίαç:</b> Ιούνιο.</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Στην Ελλάδα, η <i>Cynara cyrenaica</i> είναι γνωστή από μία πολύ μικρή περιοχή μεταξύ του Αγίου Νικολάου και της Ιεράπετρας στην Α. Κρήτη. Εκτός Ελλάδας το είδος είναι γνωστό από την ΒΑ. Λιβύη (Κυρηναϊκή). Προσφάτως έχει επίσης αναφερθεί από την Κύπρο (Robba & al. 2005), με βάση ένα δείγμα βοτανικής συλλογής <i>s. col. 3721</i> στο BM, το οποίο, όμω, ο συγγραφέας του άρθρου δεν κατάφερε να εντοπίσει. Στη συνέχεια αποδείχθηκε ότι η αναφορά του συγκεκριμένου είδους από την Κύπρο είναι λανθασμένη (Ηand & Hadjikyriakou 2009).</p><p><b>Βιότοποç:</b> Λίγο έως πολύ διαταραγμένο έδαφος σε ασβεστολιθικό υπόστρωμα. Επίσης σε ανοικτέ, ηλιόλουστες θέσεις στις άκρες ελαιώνων ή καλλιεργουμένων αγρών, σε αναβαθμίδε, στη βάση των αναχωμάτων και των ξερολιθιών, μαζί με ασβεστολιθικούς βράχου, αραιά φρύγανα και χαμηλή βλάστηση κυρίως από μονοετείς πόε. Σε υψόμετρο 200-300 m.</p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Tο είδος συλλέχθηκε για πρώτη φορά στην Ελλάδα τον Ιούνιο του 1974, όταν βρέθηκε ένας μοναδικός υποπληθυσμός στην Α. Κρήτη ''about 22 km from Ag Nick [Agios Nikolaos] near Meseleri on Kalamafka road / 1000' / not frequent'' (<i>Sir C. Barclay 3208</i>, K). Το όνομα της ετικέτας του δείγματος ήταν αρχικά? <i>Centaurea</i> και στη συνέχεια <i>Cynara cardunculus</i> L., μέχρι το 1988 οπότε η A. Wiklund το προσδιόρισε ως <i>C. cyrenaica</i> και στη συνέχεια το δημοσίευσε ως νέα αναφορά για την Κρήτη, την Ελλάδα και την Ευρώπη, στην αναθεώρηση του γένους (Wiklund 1992). Το δείγμα του Barclay ταιριάζει επακριβώς με υλικό της <i>C. cyrenaica</i> από την Λιβύη, π.χ. το δείγμα <i>K. Guichard CYR/37/21</i> (BM), το οποίο επίσης προσδιορίσθηκε ως <i>C. cyrenaica</i> από την Wiklund το 1988. Tα συνώνυμα που παραθέτονται περιγράφηκαν από την Κυρηναϊκή της Λιβύης και τοποθετούνται με αμφιβολία κάτω από την <i>Cynara cyrenaica</i> από τη Wiklund (1992).</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Toν Μάιο του 2008 η Γ. Καμάρη και ο συγγραφέας του άρθρου ερεύνησαν την περιοχή κατά μήκος του δρόμου από το χωριό Μεσελέροι μέχρι τη Καλαμαύκα. Βρήκαν ένα μόνο άτομο <i>Cynara cyrenaica</i>, σε καλή ανάπτυξη, αλλά με ανώριμα κεφάλια, να μεγαλώνει σε ένα μικρό, υπολειμματικό και αδιατάρακτο τμήμα εδάφους δίπλα στον δρόμο. Αυτή η θέση, 2 km από τους Μεσελέρους σε υψόμετρο 300 m, συνδυάζεται θαυμάσια με την περιγραφή του Barclay και το υψόμετρο των 1.000 ποδών. Η έρευνα της περιοχή, που άμεσα γειτνιάζει με το φυτό, δεν απέδωσε περισσότερα άτομα.</p><p>Τον Ιούνιο του 2008 ο Γ. Αφορδακός (Άγιο Νικόλαο), έχοντας δει φωτογραφίες του φυτού από τους Μεσελέρου, ανακάλυψε έναν δεύτερο υποπληθυσμό κοντά στην Κριτσά, 8 km ΒΔ. των Μεσελέρων. Σύμφωνα με τον Αφορδακό (προσωπ. επικοινωνία), βρέθηκαν 31 άτομα. Οι φωτογραφίες αρκετών φυτών που ελήφθηκαν από τον Αφορδακό επιβεβαιώνουν την ταυτότητα του είδου, χωρίς καμία αμφιβολία, ως <i>Cynara cyrenaica</i>.</p><p>Με βάση τα γνωστά δεδομένα, η περιοχή που καταλαμβάνει το είδος είναι 2 km2 και ο συνολικός πληθυσμός 32 (πιθανώ ενήλικα) άτομα. Υπάρχουν ενδείξεις μείωσης του αριθμού των ενηλίκων ατόμων στον υποπληθυσμό των Μεσελέρων, αφού από "όχι συχνό" που αναφερόταν το 1974 βρέθηκε ένα μόνο άτομο το 2008. Φαίνεται, όμω, πιθανό ότι περαιτέρω έρευνα αυτής της περιοχής της Κρήτης θα προσθέσει περισσότερους υποπληθυσμούς στους ήδη γνωστού. Οι βοτανικοί μπορεί να έχουν παραβλέψει τα φυτά στο παρελθόν επειδή εμφανίζουν μία απατηλή ομοιότητα με ορισμένα άλλα κοινά γαϊδουράγκαθα της Κρήτη.</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμόç κατηγορίαç απειλήç:</b> Η διατάραξη ή η καταστροφή του βιοτόπου και η ανάπτυξη κλειστής θαμνώδους βλάστησης είναι οι κυριότεροι κίνδυνοι που απειλούν την <i>Cynara cyrenaica</i> στην Ελλάδα. Ο υποπληθυσμός στους Μεσελέρους έχει υποστεί μεγάλη διατάραξη μέσα στα 34 έτη που ακολούθησαν από την ανακάλυψή του. Ο κύριος δρόμος προς τους Μεσελέρους έχει διαπλατυνθεί, ενώ η πλαγιά του λόφου στην απέναντι πλευρά, όπου φύεται η <i>Cynara,</i> έχει υποστεί κατακρήμνιση, δημιουργώντας πολλές βαθιές σχισμές στο έδαφος με συνακόλουθη διάβρωση. Μεγάλες ποσότητες χώματος και λίθων έχουν καταπέσει στα κράσπεδα του δρόμου, μέχρι σχεδόν 2 m απόσταση από την <i>Cynara</i>. Tο μόνο αδιατάρακτο έδαφος στην κοντινή περιοχή καλύπτεται με πυκνούς θαμνώνε. Ως συνέπεια, αυτός ο υποπληθυσμός θα πρέπει να θεωρείται ως Κρισίμως Κινδυνεύων, εκτός αν υπάρχουν στην περιοχή περισσότερα φυτά. Η κατάσταση στην Κριτσά είναι λιγότερο απογοητευτική, αν και η χρήση ζιζανιοκτόνων στους ελαιώνες θα μπορούσε να είναι καταστροφική για το είδο. Άλλοι κίνδυνοι σχετίζονται με τις αλλαγές στη χρήση της γη, όπως η είσοδος βαρέων οχημάτων στις νέες αναβαθμίδε, οι κατασκευές κτηρίων, ή η εγκατάλειψη της γης που συνεπάγεται την ανάπτυξη κλειστής θαμνώδους βλάστηση. Με βάση την δομή και τους κινδύνους των γνωστών υποπληθυσμών και με την προϋπόθεση ότι πιθανόν να ευρεθούν επιπρόσθετοι υποπληθυσμοί, προτείνεται η κατηγορία Κινδυνεύον (EN) για το είδο, σύμφωνα με την IUCN (2001), εφόσον πληρούνται τα κριτήρια B1a,b(iii,v)+2ab(iii,v), C2a(i,ii) και D.</p><p><b>Μέτρα προστασίαç:</b> Πρέπει να ερευνηθούν κατάλληλοι βιότοποι στις επαρχίες Μιραμπέλλου και Ιεράπετρα, σε μία προσπάθεια να ανακαλυφθούν περισσότεροι υποπληθυσμοί. Η άμεση παρέμβαση μπορεί να είναι η μόνη ελπίδα για επιβίωση του υποπληθυσμού κοντά στους Μεσελέρου. Πρέπει επίσης να συλλεχθούν αχαίνια, να δημιουργηθεί ένας <i>ex situ</i> υποπληθυσμό, να τοποθετηθούν αχαίνια σε Τράπεζα Σπερμάτων και νεαρά φυτά να επανεισαχθούν σε ασφαλείς θέσεις κοντά στους Μεσελέρου. Ο υποπληθυσμός της Κριτσάς θα πρέπει να παρακολουθείται για όποιους άμεσους κινδύνους μπορεί να εμφανισθούν. Αυτό πρέπει να γίνει σε συνεργασία με τους ιδιοκτήτες της γης και την τοπική κοινωνία. Για παράδειγμα, θα μπορούσε να αποφευχθεί η καταστροφή των φυτών με τη χρήση ζιζανιοκτόνων με βάση κάποιες προηγούμενες κατάλληλες συμβουλές και με την ευαισθητοποίηση των κατοίκων.</p><p><b>Nicholas Turland</b></p> |
| title | Cynara cyrenaica Maire & Weiller |
| topic | Biodiversity Taxonomy Plantae Tracheophyta Magnoliopsida Asterales Asteraceae Cynara Cynara cyrenaica |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.18856017 |