Lomelosia minoana subsp. asterusica Greuter & Burdet
Fuente:
Zenodo
Gespeichert in:
| Hauptverfasser: | , , |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Veröffentlicht: |
Zenodo
2009
|
| Schlagworte: | |
| Online-Zugang: | |
| Tags: |
Tag hinzufügen
Keine Tags, Fügen Sie den ersten Tag hinzu!
|
| _version_ | 1866901911814275072 |
|---|---|
| author | Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari |
| author_facet | Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari |
| contents | <p><i>Lomelosia minoana</i> (P. H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> (Greuter) Greuter & Burdet</p><p>Dipsacaceae</p><p><b>Τρωτό (VU)</b></p><p><i>Lomelosia minoana</i> (P. H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> (Greuter) Greuter & Burdet in Willdenowia 15: 75 (1985).</p><p><b>Τύπος:</b> [Ελλάς (ΚΚ), Νήσος Κρήτη, Νομός Ρεθύμνης] "dis-distr. Monofatsi, ad cacumen montis Kόfinas, 1200 m", 27 Maj. 1962, <i>Greuter 4574</i> (Ολότυπος: PAL-Greuter. Greuter. Greuter.. ΙσότυΙσότυ-- ποι: G, W, Z).</p><p><b>Συνώνυμα:</b> <i>Scabiosa minoana</i> (P. P.. H.. Davis)) Greuter sub-ubsp. <i>asterusica</i> Greuter in Candollea 22: 241 (1967).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Πολυετής, προσκεφαλόμορφος ημίθαμνος, ύψους 10-30 cm.. Φύλλα αντίθετα, με βραχύ μίσχο, πλαπλα-- τέως ελλειψοειδή, ακέραια, 2-4 x 1-2 cm ((συμπεριλαμβανομένου του μίσχου), καλυμμένα και στις δύο επιφάνειες από πυκνές και μακρές, πεπιεσμένες, αργυρόχρωμες σκληρές τρίχες.Ανθικός ποδίσκος λεπτός, συνήθως με ένα ζεύγος φυλλόμορφων βρακτίων. Ταξιανθία κεφάλιο με διάμετρο 2-3 cm, περίπου ημισφαιρική. Στεφάνη ανθιδίων ρόδινη, με βραχύ σωληνίσκο και πεντάλοβη, οι λοβοί άνισοι μεταξύ τους, βραχύτερη για τα κεντρικά ανθίδια και μακρύτεροι για τα περιφερειακά, έτσι ώστε προεξέχουν ακτινωτά. Κεφάλιο σε καρποφορία σφαιρικό, πυκνό, ο κάθε καρπός με μία ανοικτόχρωμη, χοανοειδή, μεμβρανώδη κορόνα στην απόληξή του.</p><p><b>Χρωμοσωματικός αριθμός:</b> 2 <i>n</i> = 18 (Montmollin 1982, ως <i>Scabiosa minoana</i>).</p><p><b>Περίοδος ανθοφορίας:</b> Μάιος - Αύγουστος.</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Στενοενδημικό της κορυφής του Κόφινα των Αστερουσίων ορέων, στο νότιο τμήμα του Νομού Ηρακλείου της Κρήτης, όπου φύεται σε έναν ανοικτό κρημνό με νότια έκθεση. Σύμφωνα με μία παλαιά και αμφίβολη αναφορά, το υποείδος καταγράφηκε και στην περιοχή μεταξύ Νίδας και Κρουσώνα στον Ψηλορείτη (Ίδη), αλλά η παρουσία του εκεί δεν έχει επιβεβαιωθεί από νεότερα στοιχεία.</p><p><b>Βιότοπος:</b> Σχισμές ασβεστολιθικών βράχων κατακόρυφου ανοιχτού κρημνού, ως αποκλειστικό χασμόφυτο, σε υψόμετρο 1.150-1.200 m.</p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Πρόκειται για ένα εκ των δύο αντιστοίχων υποειδών, με διακριτές γεωγραφικές κατανομές, που αντιπροσωπεύουν το ενδημικό είδος της Κρήτης <i>Lomelosia minoana,</i> το οποίο είχε αρχικά περιγραφεί ως <i>Scabiosa minoana</i> (P.H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> Greuter (GreuterGreuter 1967) και ανήκει στα υπολειμματικά στοιστοι-- χεία της χλωρίδας της Κρήτης. To τυπικό υποείδος της <i>L. minoana</i> απαντά σε ασβεστολιθικούς βράχους της οροσειράς της Δίκτης, σε μεσαίο και μεγάλο υψόμετρο και διαφέρει από το subsp. <i>asterusica</i> κυρίως ως προς το σχήμα των φύλλων, που είναι ελλειψοειδές έως αντωοειδές, με μήκος 1,5-1,75 φορές μεγαλύτερο από το πλάτος τους, και ως προς το τρίχωμα των φύλλων. Δύο ακόμη είδη του γένους <i>Lomelosia</i> Rafin. (από τα πέντε που συνολικά υπάρχουν στην Κρήτη), η <i>L. albocincta</i> (Greuter) Greuter & Burdet, και η <i>L. sphaciotica</i> (Roemer & Schultes) Greuter & Burdet, είναι ενδημικά της νήσου. Άλλα στενά συγγενικά είδη, τα οποία αν και δεν παρουσιάζουν έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ τους, είναι ευδιάκριτα και οι χωρικές τους κατανομές ξεκάθαρες, είναι η <i>L. variifolia</i> (Boiss.) Greuter & Burdet, στο ΝΑ. Αιγαίο (νησιωτικό σύμπλεγμα Καρπάθου, Ρόδος και γειτονικές ακτές Μικράς Ασίας), η <i>L. hymettia</i> (Boiss. & Spruner) Greuter & Burdet, (περιοχές Δυτικού Αιγαίου από Βόρειες Σποράδες, Εύβοια, Αττική και νοτιότερα μέχρι την ΝΑ. Πελοπόννησο) και <i>L. cretica</i> (L.) Greuter & Burdet, στην Κ. και Δ. Μεσόγειο (Ιταλία και Βαλεαρίδες νήσοι).</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Ο μοναδικός πληθυσμός που έχει εντοπισθεί είναι ενιαίος και τα άτομά του κατανέμονται αραιά σε σχισμές σε όλο το ύψος του ασβεστολιθικού κρημνού, μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες των 2-3 ατόμων ή μαζί με άλλους χασμοφυτικούς θάμνους. Ο συνολικός αριθμός των ατόμων υπολογίσθηκε σε μερικές δεκάδες, αλλά λόγω της δυσκολίας προσέγγισης και της έλλειψης προσιτών σημείων με πλήρη ορατότητα προς τον βιότοπο, δεν ήταν δυνατόν να καταμετρηθεί ο ακριβής αριθμός των ατόμων. Πρόσφατη <i>in situ</i> ανάλυση της φωτοσυνθετικής απόδοσης με μη παρεμβατικές μεθόδους, ανίχνευσε καταπόνηση των φωτοσυνθετικών οργάνων του υποείδους (Navakoudis & al. 2005).</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμός κατηγορίας απειλής:</b> Το είδος χαρακτηρίζεται ως Τρωτό (VU) VU)) με βάση την κατηγοκατηγο-- ριοποίηση της IUCN (2001), σύμφωνα με το κριτήριο D, λόγω του μικρού αριθμού των ατόμων και της πολύ περιορισμένης περιοχής εξάπλωσης. Τα δύο αυτά στοιχεία την καθιστούν ευαίσθητη σε οποιαδήποτε διαταραχή, που θα μπορούσε να μειώσει τον αριθμό των ατόμων ή να καταστρέψει το βιότοπό της. Όμως, ο βιότοπος αυτός είναι δυσπρόσιτος, σε περιοχή απομακρυσμένη από ανθρώπινες δραστηριότητες, και δεν κινδυνεύει άμεσα από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Όσον αφορά στη βόσκηση, η ένταση της οποίας έχει επιφέρει ορατά αρνητικά αποτελέσματα σχεδόν σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο των Αστερουσίων, δε φαίνεται να επηρεάζει το συγκεκριμένο βιότοπο, λόγω της απότομης κλίσης του κρημνού, όπου τα ζώα δεν μπορούν να προσεγγίσουν.</p><p><b>Μέτρα προστασίας:</b> Η <i>Lomelosia minoana</i> (ως <i>S.. <i>minoa-minoana</i>) περιλαμβάνεται στα είδη του Προεδρικού Διατάγματος 67/1981 " <i>Περί πρΟστασίας της αυτΟφυΟύς χλωρίδΟς και αγρίας πανίδΟς και καθΟρισμΟύ διαδικασίας συντΟνισμΟύ και ελέγχΟυ της ερεύνης επ' αυτών</i> ", τα οποία έχουν κηρυχθεί προστατευτέα. Επίσης, ολόκληρη η περιοχή των Αστερουσίων Oρέωνρέων έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό Δίκτυο προσταπροστα-- τευόμενων περιοχών ΦΥΣΗ 2000 (Ντάφης κ.ά 1997), ως τόπος κοινοτικής σημασίας και ζώνη ειδικής προστασίας (GR4310005 ως Αστερούσια (Κόφινας) και GR4310008 ως Ανατολικά Αστερούσια) και έχουν εκπονηθεί ειδική περιβαλλοντική μελέτη και διαχειριστικό σχέδιο το 2004, στα οποία η <i>L. minoana</i> subsp. <i>asterusica</i> καταγράφεται ως ενδημικό και σημαντικό είδος της χλωρίδας. Περιλαμβάνεται, επίσης, στο έργο <i>The Red Data Book of Rare and Threatened Plants of Greece</i> της ελληνικής χλωρίδας ως Vulner-Vulnerable (Turland 1995). Όμως, ουσιαστικά δεν εφαρμόζεται κανένα μέτρο προστασίας της,όπως άλλωστε συμβαίνει και για ολόκληρη την περιοχή και τα είδη της, με εξαίρεση τον γυπαετό (LIFE - NATURE 1998).</i></p><p><b>Άννα Ν. Καγιαμπάκη, Νικόλαος Ε. Ιωαννίδης & Μιχάλης Δαμανάκης</b></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_18858177 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2009 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | Lomelosia minoana subsp. asterusica Greuter & Burdet Dimitrios Phitos Theophanis Constantinidis Georgia Kamari Biodiversity Taxonomy Plantae Tracheophyta Magnoliopsida Dipsacales Caprifoliaceae Lomelosia Lomelosia minoana Lomelosia minoana (p. h. davis) greuter & burdet subsp. asterusica (greuter) greuter & burdet <p><i>Lomelosia minoana</i> (P. H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> (Greuter) Greuter & Burdet</p><p>Dipsacaceae</p><p><b>Τρωτό (VU)</b></p><p><i>Lomelosia minoana</i> (P. H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> (Greuter) Greuter & Burdet in Willdenowia 15: 75 (1985).</p><p><b>Τύπος:</b> [Ελλάς (ΚΚ), Νήσος Κρήτη, Νομός Ρεθύμνης] "dis-distr. Monofatsi, ad cacumen montis Kόfinas, 1200 m", 27 Maj. 1962, <i>Greuter 4574</i> (Ολότυπος: PAL-Greuter. Greuter. Greuter.. ΙσότυΙσότυ-- ποι: G, W, Z).</p><p><b>Συνώνυμα:</b> <i>Scabiosa minoana</i> (P. P.. H.. Davis)) Greuter sub-ubsp. <i>asterusica</i> Greuter in Candollea 22: 241 (1967).</p><p><b>Περιγραφή:</b> Πολυετής, προσκεφαλόμορφος ημίθαμνος, ύψους 10-30 cm.. Φύλλα αντίθετα, με βραχύ μίσχο, πλαπλα-- τέως ελλειψοειδή, ακέραια, 2-4 x 1-2 cm ((συμπεριλαμβανομένου του μίσχου), καλυμμένα και στις δύο επιφάνειες από πυκνές και μακρές, πεπιεσμένες, αργυρόχρωμες σκληρές τρίχες.Ανθικός ποδίσκος λεπτός, συνήθως με ένα ζεύγος φυλλόμορφων βρακτίων. Ταξιανθία κεφάλιο με διάμετρο 2-3 cm, περίπου ημισφαιρική. Στεφάνη ανθιδίων ρόδινη, με βραχύ σωληνίσκο και πεντάλοβη, οι λοβοί άνισοι μεταξύ τους, βραχύτερη για τα κεντρικά ανθίδια και μακρύτεροι για τα περιφερειακά, έτσι ώστε προεξέχουν ακτινωτά. Κεφάλιο σε καρποφορία σφαιρικό, πυκνό, ο κάθε καρπός με μία ανοικτόχρωμη, χοανοειδή, μεμβρανώδη κορόνα στην απόληξή του.</p><p><b>Χρωμοσωματικός αριθμός:</b> 2 <i>n</i> = 18 (Montmollin 1982, ως <i>Scabiosa minoana</i>).</p><p><b>Περίοδος ανθοφορίας:</b> Μάιος - Αύγουστος.</p><p><b>Γεωγραφική εξάπλωση:</b> Στενοενδημικό της κορυφής του Κόφινα των Αστερουσίων ορέων, στο νότιο τμήμα του Νομού Ηρακλείου της Κρήτης, όπου φύεται σε έναν ανοικτό κρημνό με νότια έκθεση. Σύμφωνα με μία παλαιά και αμφίβολη αναφορά, το υποείδος καταγράφηκε και στην περιοχή μεταξύ Νίδας και Κρουσώνα στον Ψηλορείτη (Ίδη), αλλά η παρουσία του εκεί δεν έχει επιβεβαιωθεί από νεότερα στοιχεία.</p><p><b>Βιότοπος:</b> Σχισμές ασβεστολιθικών βράχων κατακόρυφου ανοιχτού κρημνού, ως αποκλειστικό χασμόφυτο, σε υψόμετρο 1.150-1.200 m.</p><p><b>Ταξινομικά σχόλια:</b> Πρόκειται για ένα εκ των δύο αντιστοίχων υποειδών, με διακριτές γεωγραφικές κατανομές, που αντιπροσωπεύουν το ενδημικό είδος της Κρήτης <i>Lomelosia minoana,</i> το οποίο είχε αρχικά περιγραφεί ως <i>Scabiosa minoana</i> (P.H. Davis) Greuter & Burdet subsp. <i>asterusica</i> Greuter (GreuterGreuter 1967) και ανήκει στα υπολειμματικά στοιστοι-- χεία της χλωρίδας της Κρήτης. To τυπικό υποείδος της <i>L. minoana</i> απαντά σε ασβεστολιθικούς βράχους της οροσειράς της Δίκτης, σε μεσαίο και μεγάλο υψόμετρο και διαφέρει από το subsp. <i>asterusica</i> κυρίως ως προς το σχήμα των φύλλων, που είναι ελλειψοειδές έως αντωοειδές, με μήκος 1,5-1,75 φορές μεγαλύτερο από το πλάτος τους, και ως προς το τρίχωμα των φύλλων. Δύο ακόμη είδη του γένους <i>Lomelosia</i> Rafin. (από τα πέντε που συνολικά υπάρχουν στην Κρήτη), η <i>L. albocincta</i> (Greuter) Greuter & Burdet, και η <i>L. sphaciotica</i> (Roemer & Schultes) Greuter & Burdet, είναι ενδημικά της νήσου. Άλλα στενά συγγενικά είδη, τα οποία αν και δεν παρουσιάζουν έντονες διαφοροποιήσεις μεταξύ τους, είναι ευδιάκριτα και οι χωρικές τους κατανομές ξεκάθαρες, είναι η <i>L. variifolia</i> (Boiss.) Greuter & Burdet, στο ΝΑ. Αιγαίο (νησιωτικό σύμπλεγμα Καρπάθου, Ρόδος και γειτονικές ακτές Μικράς Ασίας), η <i>L. hymettia</i> (Boiss. & Spruner) Greuter & Burdet, (περιοχές Δυτικού Αιγαίου από Βόρειες Σποράδες, Εύβοια, Αττική και νοτιότερα μέχρι την ΝΑ. Πελοπόννησο) και <i>L. cretica</i> (L.) Greuter & Burdet, στην Κ. και Δ. Μεσόγειο (Ιταλία και Βαλεαρίδες νήσοι).</p><p><b>Κατάσταση πληθυσμών:</b> Ο μοναδικός πληθυσμός που έχει εντοπισθεί είναι ενιαίος και τα άτομά του κατανέμονται αραιά σε σχισμές σε όλο το ύψος του ασβεστολιθικού κρημνού, μεμονωμένα ή σε μικρές ομάδες των 2-3 ατόμων ή μαζί με άλλους χασμοφυτικούς θάμνους. Ο συνολικός αριθμός των ατόμων υπολογίσθηκε σε μερικές δεκάδες, αλλά λόγω της δυσκολίας προσέγγισης και της έλλειψης προσιτών σημείων με πλήρη ορατότητα προς τον βιότοπο, δεν ήταν δυνατόν να καταμετρηθεί ο ακριβής αριθμός των ατόμων. Πρόσφατη <i>in situ</i> ανάλυση της φωτοσυνθετικής απόδοσης με μη παρεμβατικές μεθόδους, ανίχνευσε καταπόνηση των φωτοσυνθετικών οργάνων του υποείδους (Navakoudis & al. 2005).</p><p><b>Κίνδυνοι και χαρακτηρισμός κατηγορίας απειλής:</b> Το είδος χαρακτηρίζεται ως Τρωτό (VU) VU)) με βάση την κατηγοκατηγο-- ριοποίηση της IUCN (2001), σύμφωνα με το κριτήριο D, λόγω του μικρού αριθμού των ατόμων και της πολύ περιορισμένης περιοχής εξάπλωσης. Τα δύο αυτά στοιχεία την καθιστούν ευαίσθητη σε οποιαδήποτε διαταραχή, που θα μπορούσε να μειώσει τον αριθμό των ατόμων ή να καταστρέψει το βιότοπό της. Όμως, ο βιότοπος αυτός είναι δυσπρόσιτος, σε περιοχή απομακρυσμένη από ανθρώπινες δραστηριότητες, και δεν κινδυνεύει άμεσα από ανθρώπινες παρεμβάσεις. Όσον αφορά στη βόσκηση, η ένταση της οποίας έχει επιφέρει ορατά αρνητικά αποτελέσματα σχεδόν σε ολόκληρο τον ορεινό όγκο των Αστερουσίων, δε φαίνεται να επηρεάζει το συγκεκριμένο βιότοπο, λόγω της απότομης κλίσης του κρημνού, όπου τα ζώα δεν μπορούν να προσεγγίσουν.</p><p><b>Μέτρα προστασίας:</b> Η <i>Lomelosia minoana</i> (ως <i>S.. <i>minoa-minoana</i>) περιλαμβάνεται στα είδη του Προεδρικού Διατάγματος 67/1981 " <i>Περί πρΟστασίας της αυτΟφυΟύς χλωρίδΟς και αγρίας πανίδΟς και καθΟρισμΟύ διαδικασίας συντΟνισμΟύ και ελέγχΟυ της ερεύνης επ' αυτών</i> ", τα οποία έχουν κηρυχθεί προστατευτέα. Επίσης, ολόκληρη η περιοχή των Αστερουσίων Oρέωνρέων έχει ενταχθεί στο ευρωπαϊκό Δίκτυο προσταπροστα-- τευόμενων περιοχών ΦΥΣΗ 2000 (Ντάφης κ.ά 1997), ως τόπος κοινοτικής σημασίας και ζώνη ειδικής προστασίας (GR4310005 ως Αστερούσια (Κόφινας) και GR4310008 ως Ανατολικά Αστερούσια) και έχουν εκπονηθεί ειδική περιβαλλοντική μελέτη και διαχειριστικό σχέδιο το 2004, στα οποία η <i>L. minoana</i> subsp. <i>asterusica</i> καταγράφεται ως ενδημικό και σημαντικό είδος της χλωρίδας. Περιλαμβάνεται, επίσης, στο έργο <i>The Red Data Book of Rare and Threatened Plants of Greece</i> της ελληνικής χλωρίδας ως Vulner-Vulnerable (Turland 1995). Όμως, ουσιαστικά δεν εφαρμόζεται κανένα μέτρο προστασίας της,όπως άλλωστε συμβαίνει και για ολόκληρη την περιοχή και τα είδη της, με εξαίρεση τον γυπαετό (LIFE - NATURE 1998).</i></p><p><b>Άννα Ν. Καγιαμπάκη, Νικόλαος Ε. Ιωαννίδης & Μιχάλης Δαμανάκης</b></p> |
| title | Lomelosia minoana subsp. asterusica Greuter & Burdet |
| topic | Biodiversity Taxonomy Plantae Tracheophyta Magnoliopsida Dipsacales Caprifoliaceae Lomelosia Lomelosia minoana Lomelosia minoana (p. h. davis) greuter & burdet subsp. asterusica (greuter) greuter & burdet |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.18858177 |