मार्कण्डेय के कथा साहित्य में मध्यवर्गीय समाज के विभिन्न पक्षों का अध्ययन- शारदा देवी शुक्ला, डा0 अनुज कुमार पटेल

Fuente: Zenodo
Guardado en:
Detalles Bibliográficos
Autor principal: GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA
Formato: Recurso digital
Lenguaje:hindi
Publicado: Zenodo 2025
Acceso en línea:
Etiquetas: Agregar Etiqueta
Sin Etiquetas, Sea el primero en etiquetar este registro!
_version_ 1866901093615665152
author GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA
author_facet GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA
contents <p><span>मार्कण्डेय</span> <span>जी</span> <span>ने</span> <span>अपने</span> <span>कथा</span> <span>साहित्य</span> <span>में</span> <span>स्वाधीनता</span> <span>कालीन</span> <span>ग्राम</span> <span>जीवन</span> <span>में</span> <span>आए</span> <span>हुए</span> <span>परिवर्तनों</span> <span>को</span> <span>वास्तविक</span> <span>रूप</span> <span>में</span> <span>अंकित</span> <span>किया</span> <span>है।</span> <span>इनके</span> <span>कथा</span> <span>साहित्य</span> <span>का</span> <span>मुख्य</span> <span>बिंदु</span> <span>गांव</span> <span>ही</span> <span>रहा</span> <span>है।</span> ‘<span>जूते</span><span>’</span> <span>कहानी</span> <span>में</span> <span>बालक</span> <span>मनोहर</span> <span>की</span> <span>दरिद्रता</span> <span>अंकित</span> <span>है।</span> <span>समाज</span> <span>और</span> <span>शुभ</span> <span>में</span> <span>आर्थिक</span> <span>विपन्नता</span> <span>अंधश्रद्धा</span> <span>विरोध</span> <span>का</span> <span>वर्णन</span> <span>हुआ</span> <span>है।</span> <span>वासपी</span> <span>की</span> <span>मां</span> <span>शहरी</span> <span>मध्यवर्गीय</span> <span>परिवेश</span> <span>की</span> <span>कहानी</span> <span>है।</span> <span>इस</span> <span>प्रगतिशील</span> <span>कहानीकार</span> <span>की</span> <span>विचारधारा</span> <span>के</span> <span>कहानी</span> <span>कार</span> <span>का</span> <span>उद्देश्य</span> <span>केवल</span> <span>स्वाधीनता</span> <span>कालीन</span> <span>किसान</span> <span>एवं</span> <span>मजदूर</span> <span>वर्ग</span> <span>को</span> <span>सचेत</span> <span>करना</span> <span>है।</span> <span>मार्कण्डेय</span> <span>का</span> <span>मजदूर</span> <span>अन्याय</span> <span>नहीं</span> <span>सहना</span> <span>चाहता।</span> <span>चेतना</span> <span>के</span> <span>कारण</span> <span>ही</span> <span>वह</span> <span>जो</span> <span>कुछ</span> <span>नहीं</span> <span>है</span> <span>उसे</span> <span>पाने</span> <span>में</span> <span>और</span> <span>जो</span> <span>कुछ</span> <span>है</span> <span>उसे</span> <span>बचाये</span> <span>रखने</span> <span>में</span> <span>प्रयत्नशील</span> <span>है।</span> <span>मार्कण्डेय</span> <span>की</span> <span>कहानियों</span> <span>के</span> <span>माध्यम</span> <span>से</span> <span>भारतीय</span> <span>ग्राम्य</span> <span>समाज</span> <span>के</span> <span>मध्यवर्ग</span> <span>की</span> <span>सामाजिक</span> <span>आर्थिक</span> <span>राजनीतिक</span>, <span>धार्मिक</span> <span>एवं</span> <span>सांस्</span>.<span>तिक</span> <span>स्वरूप</span> <span>का</span> <span>यथार्थ</span> <span>चित्रण</span> <span>में</span> <span>कथाकार</span> <span>का</span> <span>मध्यवर्ग</span> <span>की</span> <span>चेतना</span> <span>का</span> <span>व्यावहारिक</span> <span>एवं</span> <span>सैद्धान्तिक</span> <span>दोनों</span> <span>ही</span> <span>पक्ष</span> <span>देखे</span> <span>जा</span> <span>सकते</span> <span>हैं।</span></p>
format Recurso digital
id zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_18900891
institution Zenodo
language hin
publishDate 2025
publisher Zenodo
record_format zenodo
spellingShingle मार्कण्डेय के कथा साहित्य में मध्यवर्गीय समाज के विभिन्न पक्षों का अध्ययन- शारदा देवी शुक्ला, डा0 अनुज कुमार पटेल
GYANDAYINI SAMAJ VIGYAN SHODH PATRIKA
<p><span>मार्कण्डेय</span> <span>जी</span> <span>ने</span> <span>अपने</span> <span>कथा</span> <span>साहित्य</span> <span>में</span> <span>स्वाधीनता</span> <span>कालीन</span> <span>ग्राम</span> <span>जीवन</span> <span>में</span> <span>आए</span> <span>हुए</span> <span>परिवर्तनों</span> <span>को</span> <span>वास्तविक</span> <span>रूप</span> <span>में</span> <span>अंकित</span> <span>किया</span> <span>है।</span> <span>इनके</span> <span>कथा</span> <span>साहित्य</span> <span>का</span> <span>मुख्य</span> <span>बिंदु</span> <span>गांव</span> <span>ही</span> <span>रहा</span> <span>है।</span> ‘<span>जूते</span><span>’</span> <span>कहानी</span> <span>में</span> <span>बालक</span> <span>मनोहर</span> <span>की</span> <span>दरिद्रता</span> <span>अंकित</span> <span>है।</span> <span>समाज</span> <span>और</span> <span>शुभ</span> <span>में</span> <span>आर्थिक</span> <span>विपन्नता</span> <span>अंधश्रद्धा</span> <span>विरोध</span> <span>का</span> <span>वर्णन</span> <span>हुआ</span> <span>है।</span> <span>वासपी</span> <span>की</span> <span>मां</span> <span>शहरी</span> <span>मध्यवर्गीय</span> <span>परिवेश</span> <span>की</span> <span>कहानी</span> <span>है।</span> <span>इस</span> <span>प्रगतिशील</span> <span>कहानीकार</span> <span>की</span> <span>विचारधारा</span> <span>के</span> <span>कहानी</span> <span>कार</span> <span>का</span> <span>उद्देश्य</span> <span>केवल</span> <span>स्वाधीनता</span> <span>कालीन</span> <span>किसान</span> <span>एवं</span> <span>मजदूर</span> <span>वर्ग</span> <span>को</span> <span>सचेत</span> <span>करना</span> <span>है।</span> <span>मार्कण्डेय</span> <span>का</span> <span>मजदूर</span> <span>अन्याय</span> <span>नहीं</span> <span>सहना</span> <span>चाहता।</span> <span>चेतना</span> <span>के</span> <span>कारण</span> <span>ही</span> <span>वह</span> <span>जो</span> <span>कुछ</span> <span>नहीं</span> <span>है</span> <span>उसे</span> <span>पाने</span> <span>में</span> <span>और</span> <span>जो</span> <span>कुछ</span> <span>है</span> <span>उसे</span> <span>बचाये</span> <span>रखने</span> <span>में</span> <span>प्रयत्नशील</span> <span>है।</span> <span>मार्कण्डेय</span> <span>की</span> <span>कहानियों</span> <span>के</span> <span>माध्यम</span> <span>से</span> <span>भारतीय</span> <span>ग्राम्य</span> <span>समाज</span> <span>के</span> <span>मध्यवर्ग</span> <span>की</span> <span>सामाजिक</span> <span>आर्थिक</span> <span>राजनीतिक</span>, <span>धार्मिक</span> <span>एवं</span> <span>सांस्</span>.<span>तिक</span> <span>स्वरूप</span> <span>का</span> <span>यथार्थ</span> <span>चित्रण</span> <span>में</span> <span>कथाकार</span> <span>का</span> <span>मध्यवर्ग</span> <span>की</span> <span>चेतना</span> <span>का</span> <span>व्यावहारिक</span> <span>एवं</span> <span>सैद्धान्तिक</span> <span>दोनों</span> <span>ही</span> <span>पक्ष</span> <span>देखे</span> <span>जा</span> <span>सकते</span> <span>हैं।</span></p>
title मार्कण्डेय के कथा साहित्य में मध्यवर्गीय समाज के विभिन्न पक्षों का अध्ययन- शारदा देवी शुक्ला, डा0 अनुज कुमार पटेल
url https://doi.org/10.5281/zenodo.18900891