Ta'lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o'yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi
Fuente:
Zenodo
Gespeichert in:
| 1. Verfasser: | |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Veröffentlicht: |
Zenodo
2026
|
| Online-Zugang: | |
| Tags: |
Tag hinzufügen
Keine Tags, Fügen Sie den ersten Tag hinzu!
|
| _version_ | 1866901937404772352 |
|---|---|
| author | Parizod Xayrullina |
| author_facet | Parizod Xayrullina |
| contents | <p>Maqolada gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali o‘quvchilarda metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish<br>masalasi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘zbekiston ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar hamda “Yangi O‘zbekiston”<br>taraqqiyot strategiyasi (PF-60, 2022-yil) doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar nuqtai nazaridan asosiy pedagogik<br>nazariyalar ko‘rib chiqiladi va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi. Metakognitsiya tushunchasining ilmiy asoslari Jon Flavell<br>(1976-yil), Ann Brown (1987-yil) va Barry Zimmerman (2000-yil) nazariyalari asosida tahlil etiladi. Metakognitiv kompetensiyalarning<br>to‘rtta asosiy komponenti – rejalashtirish, monitoring, baholash va refleksiya – didaktik o‘yinlar muhitida<br>qanday namoyon bo‘lishi ochib beriladi. Gamifikatsiyaning pedagogik samaradorligi Deci va Ryan (1985-yil) tomonidan<br>ishlab chiqilgan o‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi hamda Csikszentmihalyi (1990-yil) oqim nazariyasi asosida asoslanadi.<br>Didaktik o‘yinlarning metakognitsiyaga ta’siri Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi konsepsiyasi doirasida uchta mexanizm<br>orqali izohlanadi: tezkor teskari aloqa, xavfsiz sinov muhiti va kognitiv yukni optimallashtirish. Shuningdek, O‘zbek<br>tadqiqotchilari O‘rinboyev M.I., Pardayeva M.D., Davletov N.K. va boshqalarning ilmiy ishlari ham tahlilga jalb etiladi.<br>PISA-2022 tadqiqoti natijalari metakognitiv ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyati sezilarli<br>darajada yuqori ekanligini tasdiqlaydi. Maqola xulosasida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlarni ta’lim jarayoniga integratsiya<br>qilish metakognitiv kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali yo‘li ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi.</p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_18956784 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2026 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | Ta'lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o'yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi Parizod Xayrullina <p>Maqolada gamifikatsiya va didaktik o‘yinlar orqali o‘quvchilarda metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish<br>masalasi nazariy jihatdan tahlil qilinadi. O‘zbekiston ta’lim tizimidagi dolzarb muammolar hamda “Yangi O‘zbekiston”<br>taraqqiyot strategiyasi (PF-60, 2022-yil) doirasida amalga oshirilayotgan islohotlar nuqtai nazaridan asosiy pedagogik<br>nazariyalar ko‘rib chiqiladi va ularning amaliy ahamiyati yoritiladi. Metakognitsiya tushunchasining ilmiy asoslari Jon Flavell<br>(1976-yil), Ann Brown (1987-yil) va Barry Zimmerman (2000-yil) nazariyalari asosida tahlil etiladi. Metakognitiv kompetensiyalarning<br>to‘rtta asosiy komponenti – rejalashtirish, monitoring, baholash va refleksiya – didaktik o‘yinlar muhitida<br>qanday namoyon bo‘lishi ochib beriladi. Gamifikatsiyaning pedagogik samaradorligi Deci va Ryan (1985-yil) tomonidan<br>ishlab chiqilgan o‘z-o‘zini aniqlash nazariyasi hamda Csikszentmihalyi (1990-yil) oqim nazariyasi asosida asoslanadi.<br>Didaktik o‘yinlarning metakognitsiyaga ta’siri Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi konsepsiyasi doirasida uchta mexanizm<br>orqali izohlanadi: tezkor teskari aloqa, xavfsiz sinov muhiti va kognitiv yukni optimallashtirish. Shuningdek, O‘zbek<br>tadqiqotchilari O‘rinboyev M.I., Pardayeva M.D., Davletov N.K. va boshqalarning ilmiy ishlari ham tahlilga jalb etiladi.<br>PISA-2022 tadqiqoti natijalari metakognitiv ko‘rsatkichlari yuqori bo‘lgan o‘quvchilarning akademik muvaffaqiyati sezilarli<br>darajada yuqori ekanligini tasdiqlaydi. Maqola xulosasida gamifikatsiya va didaktik o‘yinlarni ta’lim jarayoniga integratsiya<br>qilish metakognitiv kompetensiyalarni rivojlantirishning samarali yo‘li ekanligi ilmiy jihatdan asoslanadi.</p> |
| title | Ta'lim jarayonida gamifikatsiya va didaktik o'yinlar orqali metakognitiv kompetensiyalarni shakllantirish metodikasi |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.18956784 |