Table of Contents: :: Library Catalog

Saved in:

Bibliographic Details
Main Author:	બિરારી, ગૌરવકુમાર નજનભાઈ
Format:	Recurso digital
Language:
Published:	Zenodo 2026
Subjects:	ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા ભારતની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ, જીવનદર્શન અને બૌદ્ધિક ચિંતનનો અમૂલ્ય વારસો છે. વેદ, ઉપનિષદ, દર્શનશાસ્ત્ર, આયુર્વેદ, યોગ, નાટ્યશાસ્ત્ર, ગણિત, ખગોળવિજ્ઞાન, વ્યાકરણ, નીતિશાસ્ત્ર તેમજ
Online Access:	https://doi.org/10.5281/zenodo.19200638
Tags:	Add Tag No Tags, Be the first to tag this record!

Table of Contents:

ઉચ્ચ શિક્ષણ કોઈપણ રાષ્ટ્રના બૌદ્ધિક વિકાસ, સાંસ્કૃતિક ઓળખ અને વૈચારિક દૃષ્ટિના ઘડતરનું કેન્દ્રસ્થાન છે. ભારતીય જ્ઞાન પરંપરા ભારતની સહસ્રાબ્દીઓ જૂની સંસ્કૃતિ, જીવનદર્શન અને વિચારપ્રણાલીની અમૂલ્ય ધરોહર છે. વેદ, ઉપનિષદ, બ્રાહ્મણ, આર્યક, દર્શનશાસ્ત્ર, આયુર્વેદ, યોગ, નાટ્યશાસ્ત્ર, ગણિત, ખગોળવિજ્ઞાન, વ્યાકરણ તથા લોકજ્ઞાન જેવી વિવિધ જ્ઞાનધારાઓએ માનવ જીવનને નૈતિકતા, વૈજ્ઞાનિક ચિંતન અને સર્વાંગી વિકાસની દિશા આપી છે. આ જ્ઞાન પરંપરા માત્ર ગ્રંથોમાં સીમિત ન રહી, પરંતુ ગુરુ–શિષ્ય પરંપરા, મૌખિક સંચાર અને અનુભવ આધારિત શિક્ષણ દ્વારા સમાજમાં જીવંત રહી છે. ભારતીય શિક્ષણ પરંપરાનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય માત્ર માહિતી આપવાનો નહીં, પરંતુ વ્યક્તિત્વ ઘડતર, મૂલ્યબોધ અને આત્મવિકાસનો રહ્યો છે.  પરંતુ ઔપનિવેશિક સમયગાળાથી લઈને આધુનિક યુગ સુધી ઉચ્ચ શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં પશ્ચિમીય અભિગમનું પ્રભુત્વ વધતું ગયું છે, જેના પરિણામે ભારતીય જ્ઞાન પરંપરાને પૂરતું સ્થાન મળ્યું નથી. પાઠ્યક્રમોમાં અસંતુલન, મૂળ ગ્રંથોની ઉપલબ્ધિની અછત, ભાષાકીય અડચણો અને વિદ્યાર્થીઓમાં રસના અભાવ જેવા અનેક પ્રશ્નો ઉભા થયા છે. આજના વૈશ્વિકીકરણના યુગમાં આ પરંપરાને નવી પેઢી માટે પ્રાસંગિક બનાવવું એક મોટો શૈક્ષણિક પડકાર બની ગયો છે.  આ પરિસ્થિતિમાં માહિતી અને સંચાર ટેક્નોલોજી ઉચ્ચ શિક્ષણ માટે નવી શક્યતાઓનું દ્વાર ખોલે છે. ડિજિટલ આર્કાઇવ્સ, ઇ-ગ્રંથાલયો, ઓનલાઈન અભ્યાસક્રમો, મલ્ટીમિડીયા આધારિત શિક્ષણ પદ્ધતિઓ, કૃત્રિમ બુદ્ધિમત્તા અને વર્ચ્યુઅલ શિક્ષણ સાધનો દ્વારા ભારતીય જ્ઞાન પરંપરાને આધુનિક સંદર્ભમાં સરળ, જીવંત અને સર્વસુલભ બનાવી શકાય છે. ટેક્નોલોજી સમય અને સ્થાનની મર્યાદાઓ દૂર કરીને પ્રાચીન જ્ઞાનને વૈશ્વિક સ્તરે પહોંચાડે છે. તેથી ઉચ્ચ શિક્ષણમાં ભારતીય જ્ઞાન પરંપરાના પ્રોત્સાહનમાં ટેક્નોલોજીની ભૂમિકા માત્ર સહાયક સાધન તરીકે નહીં, પરંતુ પરંપરા અને આધુનિકતાને જોડતા સેતુરૂપે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ બની જાય છે.

Similar Items