QON KISLOTALILIK–ISHQORIYLIK MUVOZANATI BUZILGANDA EOZINOFILLARNING TO'QIMADA O'TKIR VA SURUNKALI YALLIG'LANISHDAGI O'RNI
Fuente:
Zenodo
Gespeichert in:
| Hauptverfasser: | , |
|---|---|
| Format: | Recurso digital |
| Veröffentlicht: |
Zenodo
2026
|
| Online-Zugang: | |
| Tags: |
Tag hinzufügen
Keine Tags, Fügen Sie den ersten Tag hinzu!
|
| _version_ | 1866901998350106624 |
|---|---|
| author | Musaev Hamid Alimardonovich Xalilov Hikmatulla Dilshod o`g`li |
| author_facet | Musaev Hamid Alimardonovich Xalilov Hikmatulla Dilshod o`g`li |
| contents | <p class="MsoNormal"><em><span>Qonning kislotalilik–ishqoriylik muvozanati organizm homeostazini saqlab turuvchi eng nozik fiziologik tizimlardan biri bo‘lib, uning buzilishi nafaqat fermentativ jarayonlar, membrana transporti va mitoxondrial energiya almashinuviga, balki tug‘ma va adaptiv immun javobning yo‘nalishiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. So‘nggi o‘n yillikda yallig‘lanish o‘chog‘idagi mikro-muhit, xususan, hujayra tashqarisi pH, laktat to‘planishi, bikarbonat almashinuvi, proton-sezuvchi ion kanallari va metabolik stress immun hujayralar fenotipini qayta dasturlashi mumkinligi haqida kuchli dalillar to‘plandi. Eozinofillar esa an’anaviy ravishda allergiya va gelmintlarga qarshi javob bilan bog‘langan bo‘lsa-da, hozirgi ilmiy qarashlarga ko‘ra ular to‘qima homeostazi, epitelial barer yaxlitligi, fibroblastlar faolligi, angiogenez, shilliq sekretsiyasi, ekstrasellyulyar tuzoqlar hosil bo‘lishi, rezolyutsiya yoki aksincha fibrozga o‘tish jarayonlarida faol ishtirok etuvchi ko‘p funksiyali effektor va regulator hujayralardir. Mazkur sharhda qon va to‘qima darajasidagi atsidoz yoki alkaloz holatlarida eozinofillarning o‘tkir hamda surunkali yallig‘lanishdagi roli tizimli ravishda tahlil qilindi. O‘tkir yallig‘lanishda pH pasayishi, gipoksiya, laktat ko‘payishi va sitokin bo‘roni fonida endoteliy faollashuvi, kemokin gradientlari, granula mediatorlari ajralishi va boshqa granulositlar bilan o‘zaro ta’sir kuchayishi tufayli eozinofillarning to‘qimaga migratsiyasi va effekti modulyatsiyalanadi. Biroq surunkali jarayonda ular IL-5, IL-13, eotaksin/CCR3 o‘qi, mast hujayralar, makrofaglar, epiteliy va fibroblastlar bilan murakkab tarmoq hosil qilib, to‘qima qayta qurilishi, kollagen to‘planishi, bazal membrana qalinlashuvi, shilliq giperproduksiya va organ-spetsifik fibrotik o‘zgarishlarni rag‘batlantirishi mumkin. Ayniqsa nafas yo‘llari, rinosinusit, eozinofilik ezofagit, ichak yallig‘lanishi, EGPA va ayrim KOAH fenotiplarida eozinofillar pHga sezgir mikro-muhit bilan chambarchas bog‘liq holda kasallik og‘irligi va qaytalanish xavfiga ta’sir ko‘rsatadi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri “qon pH buzilishi–eozinofil” bog‘liqligini o‘rgangan klinik ishlar hali ko‘p emas, lekin past pHning immun hujayralar metabolizmi, proton-sezuvchi retseptorlar, epitelial bikarbonat sekretsiyasi va yallig‘lanish mikro-muhiti orqali bilvosita ta’siri yaxshi hujjatlashtirilgan. Shu bois eozinofillarni faqat periferik qon hujayrasi sifatida emas, balki pHga bog‘liq to‘qima immunobiologiyasining markaziy ishtirokchilaridan biri sifatida baholash zarur. Sharh natijalari kislota–ishqor muvozanatini tuzatish, yallig‘lanish mikro-muhitini modulyatsiya qilish va anti-IL-5/IL-4R/TSLP yo‘nalishidagi biologik davolarni kombinatsiyalash kelajakda eozinofil-dominant yallig‘lanish kasalliklarini yanada aniq boshqarish imkonini berishini ko‘rsatadi [1–9]. </span></em></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_19534165 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2026 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | QON KISLOTALILIK–ISHQORIYLIK MUVOZANATI BUZILGANDA EOZINOFILLARNING TO'QIMADA O'TKIR VA SURUNKALI YALLIG'LANISHDAGI O'RNI Musaev Hamid Alimardonovich Xalilov Hikmatulla Dilshod o`g`li <p class="MsoNormal"><em><span>Qonning kislotalilik–ishqoriylik muvozanati organizm homeostazini saqlab turuvchi eng nozik fiziologik tizimlardan biri bo‘lib, uning buzilishi nafaqat fermentativ jarayonlar, membrana transporti va mitoxondrial energiya almashinuviga, balki tug‘ma va adaptiv immun javobning yo‘nalishiga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatadi. So‘nggi o‘n yillikda yallig‘lanish o‘chog‘idagi mikro-muhit, xususan, hujayra tashqarisi pH, laktat to‘planishi, bikarbonat almashinuvi, proton-sezuvchi ion kanallari va metabolik stress immun hujayralar fenotipini qayta dasturlashi mumkinligi haqida kuchli dalillar to‘plandi. Eozinofillar esa an’anaviy ravishda allergiya va gelmintlarga qarshi javob bilan bog‘langan bo‘lsa-da, hozirgi ilmiy qarashlarga ko‘ra ular to‘qima homeostazi, epitelial barer yaxlitligi, fibroblastlar faolligi, angiogenez, shilliq sekretsiyasi, ekstrasellyulyar tuzoqlar hosil bo‘lishi, rezolyutsiya yoki aksincha fibrozga o‘tish jarayonlarida faol ishtirok etuvchi ko‘p funksiyali effektor va regulator hujayralardir. Mazkur sharhda qon va to‘qima darajasidagi atsidoz yoki alkaloz holatlarida eozinofillarning o‘tkir hamda surunkali yallig‘lanishdagi roli tizimli ravishda tahlil qilindi. O‘tkir yallig‘lanishda pH pasayishi, gipoksiya, laktat ko‘payishi va sitokin bo‘roni fonida endoteliy faollashuvi, kemokin gradientlari, granula mediatorlari ajralishi va boshqa granulositlar bilan o‘zaro ta’sir kuchayishi tufayli eozinofillarning to‘qimaga migratsiyasi va effekti modulyatsiyalanadi. Biroq surunkali jarayonda ular IL-5, IL-13, eotaksin/CCR3 o‘qi, mast hujayralar, makrofaglar, epiteliy va fibroblastlar bilan murakkab tarmoq hosil qilib, to‘qima qayta qurilishi, kollagen to‘planishi, bazal membrana qalinlashuvi, shilliq giperproduksiya va organ-spetsifik fibrotik o‘zgarishlarni rag‘batlantirishi mumkin. Ayniqsa nafas yo‘llari, rinosinusit, eozinofilik ezofagit, ichak yallig‘lanishi, EGPA va ayrim KOAH fenotiplarida eozinofillar pHga sezgir mikro-muhit bilan chambarchas bog‘liq holda kasallik og‘irligi va qaytalanish xavfiga ta’sir ko‘rsatadi. To‘g‘ridan-to‘g‘ri “qon pH buzilishi–eozinofil” bog‘liqligini o‘rgangan klinik ishlar hali ko‘p emas, lekin past pHning immun hujayralar metabolizmi, proton-sezuvchi retseptorlar, epitelial bikarbonat sekretsiyasi va yallig‘lanish mikro-muhiti orqali bilvosita ta’siri yaxshi hujjatlashtirilgan. Shu bois eozinofillarni faqat periferik qon hujayrasi sifatida emas, balki pHga bog‘liq to‘qima immunobiologiyasining markaziy ishtirokchilaridan biri sifatida baholash zarur. Sharh natijalari kislota–ishqor muvozanatini tuzatish, yallig‘lanish mikro-muhitini modulyatsiya qilish va anti-IL-5/IL-4R/TSLP yo‘nalishidagi biologik davolarni kombinatsiyalash kelajakda eozinofil-dominant yallig‘lanish kasalliklarini yanada aniq boshqarish imkonini berishini ko‘rsatadi [1–9]. </span></em></p> |
| title | QON KISLOTALILIK–ISHQORIYLIK MUVOZANATI BUZILGANDA EOZINOFILLARNING TO'QIMADA O'TKIR VA SURUNKALI YALLIG'LANISHDAGI O'RNI |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.19534165 |