रयत शिक्षण संस्थेचे सातारा शहरातील स्वातंत्र्यपूर्व काळातील शैक्षणिक कार्य

Fuente: Zenodo
Saved in:
Bibliographic Details
Main Author: डॉ. दत्तात्रय ज्ञानदेव कोरडे
Format: Recurso digital
Language:Marathi
Published: Zenodo 2026
Online Access:
Tags: Add Tag
No Tags, Be the first to tag this record!
_version_ 1866901575943847936
author डॉ. दत्तात्रय ज्ञानदेव कोरडे
author_facet डॉ. दत्तात्रय ज्ञानदेव कोरडे
contents <p class="MsoNormal"><span>महात्मा</span><span> </span><span>फुले</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केलेला</span><span> </span><span>सत्यशोधक</span><span> </span><span>समाज</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>कोल्हापूरचे</span><span> </span><span>छत्रपती</span><span> </span><span>राजर्षी</span><span> </span><span>शाहू</span><span> </span><span>महाराज</span><span> </span><span>यांच्या</span><span> </span><span>विचारांचा</span><span> </span><span>प्रभाव</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांच्या</span><span> </span><span>मनावर</span><span> </span><span>पडलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>सोडल्यानंतर</span><span> </span><span>ज्या</span><span> </span><span>ज्या</span><span> </span><span>ठिकाणी</span><span> </span><span>नोकऱ्या केल्या</span><span> </span><span>त्या</span><span> </span><span>नोकऱ्यामुळे</span><span> </span><span>त्यांचा</span><span> </span><span>प्रत्यक्ष</span><span> </span><span>संबंध</span><span> </span><span>हा</span><span> </span><span>तळागाळातील</span><span> </span><span>समाजाशी</span><span> </span><span>आला</span><span>. </span><span>त्यातूनच</span><span> </span><span>त्यांना</span><span> </span><span>समाजाचे</span><span> </span><span>वास्तव</span><span> </span><span>दर्शन</span><span> </span><span>झाले</span><span>. </span><span>त्यावेळी</span><span> </span><span>महाराष्ट्रातील</span><span> </span><span>समाज</span><span> </span><span>हा</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span>, </span><span>राजकीय</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>सामाजिकदृष्टया</span><span> </span><span>मागासलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>दरिद्री</span><span> </span><span>बनलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>या</span><span> </span><span>समाजाला</span><span> </span><span>या</span><span> </span><span>परिस्थितीतून</span><span> </span><span>बाहेर</span><span> </span><span>काढावयाचे</span><span> </span><span>असेल</span><span> </span><span>तर</span><span> </span><span>त्यांना</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>दिले</span><span> </span><span>पाहिजे</span><span>. </span><span>म्हणूनच</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>सातारा</span><span> </span><span>जिल्हयातील</span><span> </span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>येथे</span><span> </span><span>इ</span><span>.</span><span>स</span><span>.</span><span>१९१०</span><span> </span><span>मध्ये</span><span> ‘</span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>विद्यार्थी</span><span> </span><span>आश्रम</span><span>’ </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केला</span><span>. </span><span>या</span><span> </span><span>आश्रमातर्फे</span><span> </span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>येथे</span><span> </span><span>प्राथमिक</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>घेण्यासाठी</span><span> </span><span>येणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्यासाठी</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>वसतिगृह</span><span> </span><span>चालविले</span><span>. </span><span>अशाप्रकारे</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>विषयक</span><span> </span><span>दृष्टीकोन</span><span> </span><span>डोळयासमोर</span><span> </span><span>ठेवून</span><span> </span><span>प्रथम</span><span> </span><span>वसतीगृह</span><span> </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केले</span><span>. </span><span>त्याचेच रुपांतर पुढे रयत शिक्षण संस्थेत झाले</span><span>. </span><span>रयत शिक्षण संस्थेचा शैक्षणिक प्रसार हा संपूर्ण महाराष्ट्रभर झाला होता</span><span>. </span><span>तरी या शोधनिबंधात सातारा शहरातील रयत शिक्षण संस्थेच्या शैक्षणिक कार्याविषयीची माहिती सविस्तर दिलेली आहे</span><span>. </span></p>
format Recurso digital
id zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_19723298
institution Zenodo
language mar
publishDate 2026
publisher Zenodo
record_format zenodo
spellingShingle रयत शिक्षण संस्थेचे सातारा शहरातील स्वातंत्र्यपूर्व काळातील शैक्षणिक कार्य
डॉ. दत्तात्रय ज्ञानदेव कोरडे
<p class="MsoNormal"><span>महात्मा</span><span> </span><span>फुले</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केलेला</span><span> </span><span>सत्यशोधक</span><span> </span><span>समाज</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>कोल्हापूरचे</span><span> </span><span>छत्रपती</span><span> </span><span>राजर्षी</span><span> </span><span>शाहू</span><span> </span><span>महाराज</span><span> </span><span>यांच्या</span><span> </span><span>विचारांचा</span><span> </span><span>प्रभाव</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांच्या</span><span> </span><span>मनावर</span><span> </span><span>पडलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>सोडल्यानंतर</span><span> </span><span>ज्या</span><span> </span><span>ज्या</span><span> </span><span>ठिकाणी</span><span> </span><span>नोकऱ्या केल्या</span><span> </span><span>त्या</span><span> </span><span>नोकऱ्यामुळे</span><span> </span><span>त्यांचा</span><span> </span><span>प्रत्यक्ष</span><span> </span><span>संबंध</span><span> </span><span>हा</span><span> </span><span>तळागाळातील</span><span> </span><span>समाजाशी</span><span> </span><span>आला</span><span>. </span><span>त्यातूनच</span><span> </span><span>त्यांना</span><span> </span><span>समाजाचे</span><span> </span><span>वास्तव</span><span> </span><span>दर्शन</span><span> </span><span>झाले</span><span>. </span><span>त्यावेळी</span><span> </span><span>महाराष्ट्रातील</span><span> </span><span>समाज</span><span> </span><span>हा</span><span> </span><span>आर्थिक</span><span>, </span><span>राजकीय</span><span> </span><span>व</span><span> </span><span>सामाजिकदृष्टया</span><span> </span><span>मागासलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>दरिद्री</span><span> </span><span>बनलेला</span><span> </span><span>होता</span><span>. </span><span>या</span><span> </span><span>समाजाला</span><span> </span><span>या</span><span> </span><span>परिस्थितीतून</span><span> </span><span>बाहेर</span><span> </span><span>काढावयाचे</span><span> </span><span>असेल</span><span> </span><span>तर</span><span> </span><span>त्यांना</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>दिले</span><span> </span><span>पाहिजे</span><span>. </span><span>म्हणूनच</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>सातारा</span><span> </span><span>जिल्हयातील</span><span> </span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>येथे</span><span> </span><span>इ</span><span>.</span><span>स</span><span>.</span><span>१९१०</span><span> </span><span>मध्ये</span><span> ‘</span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>विद्यार्थी</span><span> </span><span>आश्रम</span><span>’ </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केला</span><span>. </span><span>या</span><span> </span><span>आश्रमातर्फे</span><span> </span><span>दुधगाव</span><span> </span><span>येथे</span><span> </span><span>प्राथमिक</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>घेण्यासाठी</span><span> </span><span>येणाऱ्या विद्यार्थ्यांच्यासाठी</span><span> </span><span>एक</span><span> </span><span>वसतिगृह</span><span> </span><span>चालविले</span><span>. </span><span>अशाप्रकारे</span><span> </span><span>कर्मवीर</span><span> </span><span>भाऊराव</span><span> </span><span>पाटील</span><span> </span><span>यांनी</span><span> </span><span>शिक्षण</span><span> </span><span>विषयक</span><span> </span><span>दृष्टीकोन</span><span> </span><span>डोळयासमोर</span><span> </span><span>ठेवून</span><span> </span><span>प्रथम</span><span> </span><span>वसतीगृह</span><span> </span><span>स्थापन</span><span> </span><span>केले</span><span>. </span><span>त्याचेच रुपांतर पुढे रयत शिक्षण संस्थेत झाले</span><span>. </span><span>रयत शिक्षण संस्थेचा शैक्षणिक प्रसार हा संपूर्ण महाराष्ट्रभर झाला होता</span><span>. </span><span>तरी या शोधनिबंधात सातारा शहरातील रयत शिक्षण संस्थेच्या शैक्षणिक कार्याविषयीची माहिती सविस्तर दिलेली आहे</span><span>. </span></p>
title रयत शिक्षण संस्थेचे सातारा शहरातील स्वातंत्र्यपूर्व काळातील शैक्षणिक कार्य
url https://doi.org/10.5281/zenodo.19723298