| _version_ | 1866901562720256000 |
|---|---|
| author | To'ymurodova Nilufar Ismoil qizi |
| author_facet | To'ymurodova Nilufar Ismoil qizi |
| contents | <p><span>Mazkur maqolada nutqiy etiket va nutq madaniyati tushunchalarining nazariy asoslari, ularning o‘zaro munosabati hamda zamonaviy tilshunoslikdagi o‘rni atroflicha yoritilgan. Tadqiqot jarayonida nutqiy etiket jamiyat tomonidan qabul qilingan, muloqotni me’yor asosida tashkil etishga xizmat qiluvchi turg‘un nutqiy qoliplar tizimi sifatida talqin qilinib, uning ijtimoiy-lisoniy va pragmatik xususiyatlari ochib berilgan. Nutq madaniyati esa adabiy til me’yorlariga qat’iy rioya qilgan holda fikrni aniq, ravon va ta’sirchan ifodalash mahorati sifatida izohlanadi. Maqolada nutqiy etiket va nutq madaniyatining umumiy va farqli jihatlari ilmiy asosda taqqoslanib, ularning muloqot jarayonidagi funksional ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Xususan, nutq madaniyatining fonetik, leksik, grammatik, uslubiy va etik tarkibiy qismlari alohida tahlil qilinib, ularning shaxs nutqining samaradorligini ta’minlashdagi o‘rni asoslab berilgan. Nutqiy etiket birliklarining vaziyatga, kommunikantlarning yoshi, ijtimoiy mavqei va madaniy muhitiga bog‘liqligi sotsiolingvistik nuqtayi nazardan yoritilgan. Tadqiqotning amaliy qismida boshlang‘ich ta’lim bosqichida, xususan, 4-sinf o‘quvchilari misolida nutqiy etiketni rivojlantirish metodlari sinovdan o‘tkazilgan. Suhbat, hikoya qilish, sahnalashtirish, matn ustida ishlash va didaktik o‘yinlar kabi interfaol usullarning samaradorligi amaliy tajriba asosida isbotlangan. “Matnni ketma-ket davom ettir…” mashg‘uloti orqali o‘quvchilarning grammatik savodxonligi, bog‘lanishli nutqi va mustaqil fikrlash qobiliyatida ijobiy o‘zgarishlar kuzatilgani qayd etilgan. Maqolada nutqiy muloqot jarayonida nafaqat lisoniy, balki noverbal vositalarning (imo-ishora, yuz ifodasi, testlar) ham muhim o‘rin tutishi ta’kidlanib, bu holat globallashuv sharoitida madaniyatlararo muloqotni samarali tashkil etishda muhim omil sifatida baholanadi.</span></p> |
| format | Recurso digital |
| id | zenodo_https___doi_org_10_5281_zenodo_20118763 |
| institution | Zenodo |
| language | |
| publishDate | 2026 |
| publisher | Zenodo |
| record_format | zenodo |
| spellingShingle | BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARDA NUTQIY ETIKETNI SHAKLLANTIRISH USULLARI To'ymurodova Nilufar Ismoil qizi <p><span>Mazkur maqolada nutqiy etiket va nutq madaniyati tushunchalarining nazariy asoslari, ularning o‘zaro munosabati hamda zamonaviy tilshunoslikdagi o‘rni atroflicha yoritilgan. Tadqiqot jarayonida nutqiy etiket jamiyat tomonidan qabul qilingan, muloqotni me’yor asosida tashkil etishga xizmat qiluvchi turg‘un nutqiy qoliplar tizimi sifatida talqin qilinib, uning ijtimoiy-lisoniy va pragmatik xususiyatlari ochib berilgan. Nutq madaniyati esa adabiy til me’yorlariga qat’iy rioya qilgan holda fikrni aniq, ravon va ta’sirchan ifodalash mahorati sifatida izohlanadi. Maqolada nutqiy etiket va nutq madaniyatining umumiy va farqli jihatlari ilmiy asosda taqqoslanib, ularning muloqot jarayonidagi funksional ahamiyati ko‘rsatib berilgan. Xususan, nutq madaniyatining fonetik, leksik, grammatik, uslubiy va etik tarkibiy qismlari alohida tahlil qilinib, ularning shaxs nutqining samaradorligini ta’minlashdagi o‘rni asoslab berilgan. Nutqiy etiket birliklarining vaziyatga, kommunikantlarning yoshi, ijtimoiy mavqei va madaniy muhitiga bog‘liqligi sotsiolingvistik nuqtayi nazardan yoritilgan. Tadqiqotning amaliy qismida boshlang‘ich ta’lim bosqichida, xususan, 4-sinf o‘quvchilari misolida nutqiy etiketni rivojlantirish metodlari sinovdan o‘tkazilgan. Suhbat, hikoya qilish, sahnalashtirish, matn ustida ishlash va didaktik o‘yinlar kabi interfaol usullarning samaradorligi amaliy tajriba asosida isbotlangan. “Matnni ketma-ket davom ettir…” mashg‘uloti orqali o‘quvchilarning grammatik savodxonligi, bog‘lanishli nutqi va mustaqil fikrlash qobiliyatida ijobiy o‘zgarishlar kuzatilgani qayd etilgan. Maqolada nutqiy muloqot jarayonida nafaqat lisoniy, balki noverbal vositalarning (imo-ishora, yuz ifodasi, testlar) ham muhim o‘rin tutishi ta’kidlanib, bu holat globallashuv sharoitida madaniyatlararo muloqotni samarali tashkil etishda muhim omil sifatida baholanadi.</span></p> |
| title | BOSHLANG'ICH SINF O'QUVCHILARDA NUTQIY ETIKETNI SHAKLLANTIRISH USULLARI |
| url | https://doi.org/10.5281/zenodo.20118763 |